Şimdi size bunlara anlatacağız ama önce ufak bir hatırlatma yapmak isteriz: Kırgızistan’da 3 büyük etnik grup var. Nüfusun %71’ini Türki bir halk olan Kırgızlar, % 9’unu Ruslar ve %14.5’uğunu da Özbekler oluşturuyor. Her grup bulundukları bölgeki kültürünü etkilemiş; Bişkek‘te Rusların yoğun olması burayı daha batılı bir yer yaparken, Özbeklerin yoğun olduğu yerlerde Kırgız kültürü daha tutucu bir İslam anlayışı ile harmanlamış. Bölgesel farklılıklar olduğunu da aklınızda bulunsun.

1. Göçebe Kırgızlar’ın Yurt Yaşamı ve Geleneksel El İşleri

Çocuklara Düşen Görevler

“Yurt” diye geçen obalarda en küçükten en büyüğe, at üstünde sürü gütmekten, hayvanlara yem vermeye tüm aile fertlerine bir görev düşüyor. Haliyle de buradaki 4 yaşındaki bir çocuk şehirli akranlarına göre çok daha sorumluluk sahibi ve olgun oluyor. Mesela sabah 5’te kendi kendilerine kalkıp koyunlarla ilgilileniyor, kimse söylemeden işlere yardım ediyorlar.

Atın Altın Değerinde Olması

Göçebe Kırgızlar, kurulumunun ve nakliyesinin kolay olması sebebiyle keçeden yapılma yurtlarda, Kırgızca adıyla “boz-üy”lerde konaklıyorlar. Gece içinde serilen yer yatakları gündüz toplanıyor. Herkes bir yurtta beraber yatıyor. Keçe hem kendi üretebildikleri bir ürün, hem de iyi bir yalıtım malzemesi olduğundan yüzyıllardır göçebe Kırgızların vazgeçilmesi olmuş. Keçenin üzerine de muşamba geçirilerek yağıştan korunuyor.  Boz-üylerde konaklama hakkında tüm bilgileri Kırgızistan’da Konaklama yazımızda bulabilirsiniz.

Göç

Tüm ailenin bir yerden bir yere göç etmesi gerektiği zamanda yurtlar toplanıyor ve atların sırtlarına yükleniyor. Bulundukları yeri terk etmeden önce geleneksel anlamda gerçekleştirdikleri bazı ritüeller var; mesela çadırlardaki mandal deliklerinden eritilmiş tereyağı dökmek gibi. Bunu bu ritüelin amacı da oradaki yerel ruhlara, gelecek yıl kazasız belasız geri dönüşlerinin karşılığı olarak bir adak sunmakmış. Boz-üylerde konaklamak bizce en unutulmaz Kırgızistan deneyimlerinden. Kırgızistan Turu En Güzel 26 Deneyim yazımızdan da diğer önerilerimizi bulabilirsiniz.

Bunun dışında Kırgızların halıları da ünlü. Bu halılar da çadırlar gibi keçeden yapılıyor, yine yukarıda bahsettiğimiz gibi iyi bir izolasyon maddesi oldukları için. Her biri tek tek işlenen ve desenleri, modelleriyle son derece göz alıcı olan bu halılar Kırgızların geleneksel yapısından birer parça. Bu halılarda en çok bıçak, antik silahlar, mızrak ve akarsu motiflerine rastlanıyor.

2. Göçebe Kırgızlar’ın Bel Kemiği Hayvancılık

8 milyon hektar doğal mera alanı ülkede göçebe yaşamı benimsemiş Kırgızlar’ın temel ekonomik uğraşı haliyle hayvancılık. Bu nedenle de günlük hayatın büyük bir kısmı zaten hayvancılıkla ilgili işlerle geçiyor, gündüz erkekler hayvanlarla ilgilenirken gece hayvanlarla ilgilenmek ise kadınlara ve genç kızlara bırakılıyor.

Genel olarak koyun, keçi, sığır, at yetiştiriciliği, kümes hayvancılığı ve arıcılık yapılıyor. Bunlardan elde edilen sütten mandıracılık, kürkten kürkçülük gibi yan ekonomik faaliyetler yürütülüyor. Göllerde de tatlısu balıkçılığı var. Bir de kartallarla avlanmadan tazılarla avlanmaya geleneksel ve çok incelikli bir avcılık kültürleri var.

Hayvansal Beslenme

Göçebelik ve hayvancılık hayatın iki değişmezi olunca, göçebe düzende Kırgızlar’ın beslenmeleri de et ve süt ürünü üzerine kurulu oluyor. Sofralar çok sade. Kahvaltılar reçel, tereyağ, kımız ve ekmek şeklinde. Diğer öğünlerde et ve hamur işi ağırlıklı. Her şey ev yapımı ve doğal. Geleneksel Kırgız yemekleri neymiş merak edenleri ayrıca Kırgızistan’da Ne Yenir yazımıza alalım.

Ata Verilen Önem

Kırgız kültüründe at çok büyük yer taşıyor. Sırf at tasvir etmek için kullanılan kelimeler var. Mesela atların renklerini anlatmak için günlük hayatta kullanılan kelimeler yerine atlara özel renk isimleri kullanılıyor. (Sarı kediye sarman demek gibi) Atın her yaşının bir simi var: 0 – 1 yaş arası at kulun,  1 – 2 arası tay,  2 – 3 arası kunan, 3 – 4 arası bıştı (yani “pişti”, yetişkinliğe erdi).

3. Kız Kaçırma & Zoraki Gelinler

Maalesef Kırgızistan’da evliliklerin önemli bir kısmı kızın kaçırılması ve gelin olmaya mecbur bırakılması şekilinde gerçekleşiyor. Yasalara aykısı olsa da, polisler, aileler, konu komşu herkes bunu bir gelenek olarak kabul edilip kimse müdehale etmiyor. İşin garibi, bunun ölmüş olan bir gelenekken SSCB’nin dağılmasının ardından tekrar hortlaması.

Bu videoda kaçırma işlemi, düğün ve ailelerin barışma süreçlerini izleyeceksiniz ama en azından bu durumda gençler zaten birbirlerini seven gençlermiş. Bu yine kötünün iyisi bir durum ama videoda da duyacağınız üzere birçok kız kaçırıp, zorla istemedikleri birileri ile evlendiriliyor… Hatta hayatlarında başka birileri varken…

Kızın kanlı çarşaf asılarak bakire olduğunun ispatlanması da bir başka rahatsız edici gelenek. Bazı kızlar bakire olsa bile kızlık zarları çok ince olduğu için kanamıyor ve zan altında bırakılıyor. İntihar ya da cinayete kadar giden korkunç bir sürü olaya sebep oluyor.

4. Kırgızlar’da Aile Yapısı

Hiyerşik Aile Yapısı

Kırgız göçebe kültüründe aile yapısı ciddi bir hiyerarşik yapıya sahip, otoritenin kimde olduğu her daim belli. Dolayısıyla ataerkil bir hakimiyet söz konusu ve genellikle aynı hanede üç nesil bir arada yaşıyor.

Aksakal denilen ailenin yaşça büyük kişilerinin en büyük eşi de evdeki işlerden sorumlu en üst dizeydeki kişi kabul ediliyor. Özellikle Aksakallar için akşam yemekleri çok önemli hatta hiyerarşilerini görebileceğimiz bir oturma düzenine bile sahipler. Mesela ailenin başı akşam yemeklerinde en onurlu kabul edilen yere otururken, erkek çocukları yaşlarına göre onun sağ tarafına, en büyük eşi sol tarafına ve gelinleri de kocalarının öncelik sırasına göre en büyük eşin yanına oturuyor. Ayrıca bu sıralamada Aksakal’ın en genç eşi de yemek dağıtımını ve yönlendirmesini yapıyor.

Ata Verilen Değer

Onlar için bir buzağının, tayın veya kuzunun doğumu en az bir çocuğun doğumu kadar büyük bir önem taşıyor.

Aşiret Düzeni

Ayrıca Kırgızlar için kabileler ve klanlar büyük role sahip çünkü onlar günlük yaşamda koruma ve destek rollerini üstlenen temeli sağlıyorlar. Örnek verecek olursak; zengin ailelerin yoksul akrabalarına yardım amaçlı hayvancılık yapması bekleniyor ki bu şekilde geçimleri sağlanabilsin, düğün yapabilsinler gibi.

Kısacası geleneksel bir Kırgız ailesi, ihtiyaç duydukları her şeyi kendilerinin, aile bireylerinin birleşerek oluşturduğu, ürettiği minimal düzeyde bir hayat yaşıyor. O

5. Neslin ve Geleneklerin Devamı İçin Çocukların Önemi

Hamilelerin El üstünde Tutulması

Kırgızlar için çocuklar oldukça önemli çünkü onlar için genç nesil, sahip olunan kültürün ve değerlerin devam ettiricisi niteliğinde. Halklarının ölümsüzlüğünün simgesi olarak çocukları görüyorlar. Bu yüzden hamile kadınlar çocuğunu doğurana kadar toplum içinde özel bir statüye sahip olmuş oluyor. Yapılacak günlük işlerdeki her türlü ağır ve yorucu işten uzak tutuluyor, köyden tek başına çıkması yasaklanarak kötü ruhlardan korunması için büyüler ve muskalar yapılıyor. İnanışlarına göre kötü ruhların yaşadıkları çadırdan uzak durması için çadırda sürekli ateş yakıp, hamile kadının üstüne muskalar asıp, yattığı yere içi dolu silahlar asıyorlar. Bütün bunlardan anlayacağınız gibi bebek onlar için baya baya önemli. Doğduğunda da gelenekleri gereğince bebeğe ilk yemeği olarak eritilmiş inek yağı içirip, ilk giysisi saygın ve yaşlı bir adamın gömleğinden ve çok çocuk doğurmuş bir kadının iç çamaşırından dikilirdi. Bunlar da bebeğin sağlıklı, uzun ve mutlu bir hayat yaşaması inancıyla yapılıyormuş.

İsim Koyma Ritueli

Bebeğin doğumuyla ailenin düzenlediği bir takım törenler yapılır, çeşitli etkinliklerin olduğu ziyafetler düzenleniyor. Bebeğe ad koyma töreni yapılıp bu törene de en saygın ve yaşça büyük olan kişiler çağrılıyor. Bütün bu güzelliklerin yanında bebeğe kadın tarafından isim verilemez oluşu oldukça ataerkil bir özellik. Bunu ancak aksakallar ve bebeği ilk gören kişiler yapabiliyormuş. Hatta ad koyma o kadar önemli bir durum ki onlar için bebeğe isim verirken adın ona uygun olması için önce bebeği baya bir inceliyorlarmış.

Beşikte İlk Uyku Töreni

Her şeyde tören var bebeği yatırırken yok mu? Tabii ki ona da var. Bebeğin ilk kez beşiğine yatırılacağı gün Beşik Töreni düzenleniyormuş, yaşlı bir kadın tarafından geleneksel bir ninni eşliğinde beşiğine yatırılıyormuş bebek. Onun da kötü ruhlardan korunması için beşiğine çeşitli boncuklar ve muskalar asılıyormuş. Bunun gibi daha birçok tören ve inançlarına göre yaptıkları şeyler mevcut. Anlayacağınız gibi bebek ve onun korunması oldukça hassasiyet gösterdikleri bir konu.

6. Kırgızlar’da Evlilik ve Düğün Törenleri

Her toplumda olduğu gibi tabii ki Kırgız toplumunda da evlilik çok önemli. Evlilik onlar için de sorumluluk gerektiren ve ciddi bir kurum. Evlilikler en ideal olan iki gencin birbirini sevmesiyle, görücü usulüyle, beşik kertmesi usulüyle hatta ve hatta kız kaçırma ile gerçekleşebiliyor.

2012 yılına kadar devlet en eski geleneklerden biri olan kız kaçırmanın önüne yasal olarak herhangi bir engel koymuyordu hatta tamamen serbest kılıyordu. Yani bu demek oluyor ki sokakta yürürken bir kız kaçırıldığında kızın rızası olsun veya olmasın kendisini kaçıran kişi ile evlenmek zorunda kalıyordu. Açıkça insan haklarına aykırı olan bu geleneğin devlet şimdilerde yasaklarla  ve 7 ile 10 yıl arasında değişen ağır hapis cezalarıyla önüne geçmeye çalışıyor ama yine de ülkenin her yerinde yılda 10 bine varan vakalar yaşanmaya devam ediyor.

Beşik Kertmesi

Bununla birlikte hepimizin bildiği beşik kertmesi olayı Kırgız kültüründe oldukça yaygın durumda. Daha doğmamış bebekleri veya küçük çocukları beşik kertmesi yaparak aileler dünür oluyor. Sonra törenler yapılarak sonsuza kadar akraba olacaklarına sözler veriyorlar.

Ölen Kocanın Abisi İle Evlenme

Başka bir evlilik yolu olan ve tüm konargöçer yaşayan Türklerde olduğu gibi kocası ölen dul kadının, kocasının abisi ile evlenmesi geleneği burada da var. Çünkü yine onlara göre aile göçebe bir hayat yaşandığından kadının yalnız yaşaması; işlerin zorluğundan, yaşam şartlarının gerekliliğinden gibi sebeplerle imkansız hele ki çocukları da varsa.

Kız İsteme

Kırgızlar için de evlilik süreci bizdeki gibi kızı istemeyle başlıyor. Kızı istemeye gelindiğinde gelinin müstakbel kayınvalidesi müstakbel gelinine altın bir çift küpe takar. Bu nişan anlamına gelir. Kırgızistan geleneklerine göre önce en büyük erkek kardeş evlenir. Daha sonra diğer kardeşlere sıra gelir.

Başlık Parası

Kırgızların kültüründe evlilik için olmazsa olmaz şey başlık parası. Buna kalim deniyor. Hatta eskiden başlık parası miktarı o kadar yüksekmiş ki bu yüzden evlenemeyenler bile olmuş. Bu miktar ailenin sahip olduğu mal varlığına ve hayvanlarına göre değişiklik gösteriyor, esas olarak da hayvanlardan oluşuyor. Genellikle kuzu, at, sığır gibi başlıklar düğün günü kesilip misafirlere ikram ediliyor. Nakit para da yeni evlilerin ev eşyalarına veriliyor.

Baba Evinden Uçuş

Geleneksel bir Kırgız düğününde, en önemli kısım kızı ailesinin evinden alma kısmı. Gelinin kayınvalidesi ve görümceleri tarafından beyaz bir yurt çadırı kuruluyor. Gelin baba evinden bu çadıra geçiyor. Kırgızistan’da evlenmemiş kızlar saçlarını iki yandan ördüklerinden, gelinin saçları açılıyor. Bu arada halk türküleri söyleniyor. Gelinin çeziyi de bu esnada evden çıkıyor. İşte damat tarafı gelini bu çadırdan almaya geliyor. Geliş yoluna “arkan” denilen bir ip çekiliyor ve damattan şarkılar ve şakalar eşliğinde bir nevi fidye isteniyor. Gelini uğurlarken kız tarafı yine ağıtlar yakıyor çünkü Kırgızlar’ın inancına göre evlenen kız artık baba evini geri dönmemek üzere terk etmiş sayılıyor ve başkasına ait kabul ediliyor. Bu noktada tahmin edersiniz ki gelinin ağlaması makbul.

Damatlık & Gelinlik

Damat geleneksel öğelerle işlenmiş bir takım giyiyor kafasına da yünden yapılma bir kalpak takıyor. Ucunda duvak olan koni biçimli bir takke takan gelin, geleneksel gelinliğini giyer. Tabi bu çok geleneksel Kırgız düğünlerinde hala geçerli olan bir şey. Artık çoğu düğünde batı tarzı gelinlik ve damatlıklar tercih ediliyor.   Tüm seremoniler bittikten sonra damadın ailesi, gelinin başına bir eşarp bağlıyor. Bu evlenen kadınların taktığı bir eşarp.

Düğün Sofrası

Geleneksel bir Kırgız düğününde, menüde genellikle kuzu çevirme ve pilav ağırlıklı yemekler mutlaka oluyor.

Eve Çıkmak

Normalde yeni evli çift, kendi evlerine geçene kadar damadın evinde yaşıyor. Eğer ki damat evin tek erkeği ise veya en küçük erkeğiyse çift yaşlılara bakmakla yükümlü olduklarından evden hiç ayrılmıyorlar.

Kız Tarafının Ailesi

İlk zamanlarda ha deyince yeni gelinin ailesini görmesine izin de yok. Ta ki topluca yeni bir ziyaret ayarlanana kadar. Tabi ki eller boş gidilmiyor ve gelinin annesine bir inek götürülüyor. Daha sonra yeni gelin kendi evinde ilk yemekli davetini veriyor. Bu onun ailenin eşit bir üyesi olduğunun göstergesi olarak kabul ediliyor.

The post KIRGIZİSTAN’DA YAŞAM & KIRGIZ GELENEKLERİ appeared first on Biz Evde Yokuz.

Bizim önerimiz kendinizi otellerle sınırlandırmayıp, bizim gibi bir Kırgız ailesinim yanına konuk olmak ya da otağıda kalmak (boz üy deniyor Kırgızca) gibi farklı şeyleri deneyimlemeniz olur. Bununla birlikle herkese göre olmadığını da kabul edelim: Ülke genelinde klozet gibi bize çok temel gelen bazı standartlar Kırgızistan’da hala yok ve dolayısı ile turistik işletme olmayan yerlerin şartlarının bazı insanları zorlayacağını konusunda da uyarmak isteriz. Özellikle kapısı bile olmayan, yerdeki bir delikten ibaret tuvalet şartları birçok turisti ürkütebiliyor. Her turistik işletmede de şartların çok parlak olduğuu söyleyemeyiz ama Bişkek ve ya Issık Göl’de evinizde alışık olduğunuz standartları bulabileceğiniz müesseseler var. Siz yine de yıldızların aşırı bönkörce dağıtıldığı unutmayın. Az umun ki çok bulasınız.

1. Yurtlarda (Boz Üylerde) Konaklama

Yüzyıllardır göçebe yaşayan Kırgızlar, Soyvetler Birliği zamanında zorla yerleşik hayata geçirilseler de hala yazın yaygın olarak yaylaya çıkıyorlar. Yolda giderken, göz alabildiğine uzanan yemyeşil bayırların ortasında bembeyaz yalnız bir yurt ve çevresinde yüzlerce koyun ve at sürüsü görmeniz kuvvetle muhtemel. Kırgızistan maceranızın en unutamadığımız anları boz-uy denilen yurtlarda yani çadırlarda kalan ailelere konuk olmaktı.

Bir iki gece bu yurtlarda konaklayıp, Kırgızların günlük rutinlerine, gelenek ve göreneklerine tanık olmak, onlar gibi güne başlamak, mutfaklarını deneyimlemek, aile içi dinamiklerine şahit olmak sizin için de paha biçilemez bir yaşam öğretisi olacaktır.

İki türlü yurt deneyimleyebilirsiniz

1. Gerçek Yurtlar

İnsanların kendileri için kurdukları çadırlara konuk olabilirsiniz. En samimi, en otantik olanı bu olacaktır ama standartlarınızı düşürmeniz lazım, lakin ne banyo ne de tuvalet oluyor. Tuvalet ihtiyacı için dışarıda bir yere çukur kazıp etrafını ellerindeki imkanlarla kabin gibi örtüyolar. Herkes bir çadır altında yere serilen döşeklerde yatıyor.

İyi hoş, güzel fikir ama ben nereden bulacağım misafir olacak bir Kırgız ailesi? CBT (Community Based Tourism) ile iletişime geçtiğinizde tüm ayarlamaları onlar yapıyor siz sadece keyfini sürüyorsunuz.

2. Turistik Yurtlar

Bunlar turist işletmesi olarak düşünülmüş yerler olduğundan içinde karyola, banyo – tuvalet oluyor. Şahsa tahsis edilmiş ya da yatakhane şeklinde olanları var. Aslında bungalowlardan oluşan yerine Kırgız çadırlarından oluşan bir otel gibi düşünebilirsiniz. Bununla birlikte Kırgızistan’da konaklama standartlarının alışık olduğunuzun her zaman altında çıkacağı konusunda bir uyarıda bulunalım.

Bu tip yurtlara bir internet araması ile kolayca ulaşabilirsiniz.

2. Bir Kırgız Evine Misafir Olmak

Bize sorarsanız bir ülkede konaklamanın en iyi yolu yerlilerin evine misafir olmak. Hem ekonomik açıdan çoğu zaman daha uygun oluyor; hem de ziyaret ettiğiniz şehirde insanların günlük hayatını, alışkanlıklarını, mutfaklarını gözlemleyebilmek için harika bir fırsat. Daha önce Küba’da da “Casa Particular” olarak geçen bu sistemi size anlatmıştık. Yine üstünden geçelim, çoğu zaman insanlar evlerinin odalarını bu yöntemle kiralıyor. Bize sorarsanız bir aile ile aynı evi paylaşmak hem farklı kültürlerle kaynaşmak, yeni insanlarla tanışmak demek, hem de ev yapımı harika yerel yemekleri tatmak için kaçırılmaz fırsat.  

Yurtlarda olduğu gibi CBT (Community Based Tourism) firması sizin için tüm ayarlamaları yapıyor.

3. Kırgızistan’da Otelde Kalmak

Bişkek

Garden Hotel – Wifi ve otoparkı ücretsiz. Otel Manas Uluslararası Havalimanı’na 25 kilometre uzaklıkta ve isterseniz belli bir ücret karşılığında otele önceden haber verip shuttle servisi isteyebilirsiniz. Şehir merkezine 2.5 kilometre uzaklıkta. Kahvaltısı oda ücretine dahil oluyor. Detaylı bilgi ve rezervasyon için tıklayın.

Ayrıca Bişkek Gezilecek Yerler yazımıza da göz atmayı unutmayın.

Suusamyr Vadisi

Baytur Resort – Baytur aslında bir otelden çok kımızla tedavi yapan bir tedavi merkezi. Ne olduğunu bilmeyenler için; kımız, kısrak sütünün mayalanması ile elde edilen bir içki. İçki dendiğine bakmayın, alkolü çok çok hafif tadı da ekşi. Kırgızlar senelerdir kımızı karaciğer ve mide hastalıklarını tedavi etmek için kullanıyor, bunun için de Baytur gibi oteller açmışlar. Ama tabiki otelde kalmak için tedaviye gitmeniz gerekmiyor, sırf konaklama için de kullanabilirsiniz. Park yeri ücretsiz, havalimanından otele shuttle ekstra bir ücret karşılığında ayarlanabiliyor. Otelden bisiklet kiralayabiliyorsunuz, civarda atla gezmek ve bisiklete binmek en çok tercih edilen aktivitelerden. Detaylı bilgi ve rezervasyon için tıklayın.

Toktogul

Motel Oson – Biz burada kaldık, çok tavsiye ediyoruz diyemeyiz ama yakın çevrede kalmak için uygun olanlardan biri. Detaylı bilgi ve rezervasyon için tıklayın.

Oş’ta

Ethno Hotel – Otel şehir merkezine 4.5 kilometre uzaklıkta. Havalimanından otele belli bir ücret karşılığında shuttle servisi talep edebiliyorsunuz. Ücretsiz wifi ve arabayla gidenler için ücretsiz park yerleri var. Oş’ta bulabileceğiniz en iyi otellerden, temiz bir yer. Kahvaltı dahil.  Detaylı bilgi ve rezervasyon için tıklayın.

4. Kırgızistan’da Kamp

Öncelikle Kırgızistan muhteşem bir coğrafyaya sahip. Ama diğer yandan yazın bile insanı titreten soğukları sebiyle de kamp yapmayı da zorlaştıran bir yer. Issık Göl yakınları gölün etkisi ile sıcak olurken, (zaten etimolojik olarak da Issık > Isı > Sıcak’tan geliyor), ülkenin kuzeyinde dağlarda Ağustos ayında bile kar yağması mümkün. Burada kamp yapacaksanız kesinlikle kendi kamp malzemelerinizle gelmenizi tavsiye ederiz çünkü burada bulacağınız kiralık malzemeler pek iç açıcı olmayabilir. Eğer trekking ya da atlı tur planlıyorsanız mutlaka gitmeden önce Kırgızistan Turu yazımızı okuyun. Nerede, nasıl yapılır, hangi firmadan servis alınır gibi pek çok faydalı bilgi bulacaksınız. Ayrıca Kırgızistan Gezilecek Yerler yazımızda Kırgızistan’ın hangi bölgesinde ne var, nereleri görmek lazım gibi sorularınıza cevap olacaktır.

The post KIRGIZİSTAN’DA KONAKLAMA: OTEL / EV / OTAĞI appeared first on Biz Evde Yokuz.

Kırgızistan’da Gezilecek Yerler Nerede?

Şimdi gelelim Kırgızistan’ın hangi bölgesinde ne var konusuna. Kırgızistan’da bölgeler, eyalet ve bölge anlamına gelen “oblast” kelimesiyle adlandırılıyor.  Toplamda 7 oblast (Çuy, Celalabad, Talas, Issık Göl, Batken, Narın ve Oş) ve başkent Bişkek ve Oş şehri olmak üzere 2 özerk şehir var. Tabi her birinin de kendine has özellikleri var. Kimisi doğasıyla, kimisi tarihiyle, kimisi doğa aktiviteleriyle, kimisi önemli yerleşim yerleriyle öne çıkıyor. Tüm bölgelerin genel bir çerçevesini çizip, herbirinin görülmesi gereken yerlerinden aşağıda detaylıca bahsettik.

Kırgızistan Maceralarımızı İzlemek İçin Youtube’a Da Bekleriz

Kırgızistan’da Gezilecek Yerler Haritası

Haritayı zoom yaparak detaylı görüntüleyebilirsiniz.

1. Bişkek
2. Suusamyr Vadisi
3. Süleyman Dağı
4. Alay Vadisi
5. Sary Mogul
6. Uzgen
7. Celalabad
8. Arslanbap
9. Sarı-Çelek Gölü
10. Toktogul Rezervuarı
11. Son Göl
12. Batken
13. Talas
14. Issık Göl
15. Karakol
16. Çolpon-Ata
17. Bökönbayevo

Çuy Bölgesi

Bu bölge başkenti de içinde barındıran bölge. Burada muhakkak görün diyebileceğimiz yerlerden birisi özerk şehir statüsündeki başkent Bişkek diğeri de Suusamyr Vadisi.

Başkent Bişkek

Kırgız sıradağlarının uçlarında Çuy Irmağı vadisinde yer alan Bişkek, Kırgızistan’ın başkenti ve en büyük şehri. Aynı zamanda özerk şehir statüsüne de sahip. İpek Yolu’nun işlek olduğu zamanlarda dinlenme noktası olarak kullanılmış olan şehir Sovyetler döneminden önce Pişkek adıyla anılmış, bağımsızlığın kazanılmasıyla adı Bişkek olarak değiştirilmiş. Bişkek aynı zamanda Kırgız Sovyet Cumhuriyeti’nin de başkenti olup Rus devriminde kritik bir yere sahip olmuş. Hatta Lenin’in yakın arkadaşı aynı zamanda da Bişkek doğumlu olan Mikhail Frunze anısına buranın adı Frunze olarak bile değiştirilmiş.

Burası Kırgızistan’ın en büyük şehri ve burada ilgi çekici birkaç yer var. Buraya gelecek olursanız bize gore burada bir günden fazla kalmanıza gerek yok çünkü pek fazla bir şey sunduğu söylenemez. Buna rağmen buraya gelince Oş Pazarı’nı görmeden dönmeyin deriz, çünkü bu Pazar Orta Asya’nın en büyük açık hava pazarı! Konum için tıklayın. Haritada 1 numara.

Bişkek hakkında çok daha fazlası için tıklayın:  Bişkek Gezilecek Yerler

Suusamyr Yaylası

Bu vadi boyunca uzanan yayla, kışın insanı bolca kara doyurup yazın da yemyeşil çimleriyle mest ediyor. Burada aktivite olarak tırmanış, trekking ve kışın heli-ski ile veya klasik kayak yapabilir, karayolunda bisiklet sürebilir veya bizim gibi turistik bir gezi kapsamında tertemiz dağ havası alıp doğayı at üzerinde keşfedebilir ve bir Kırgız ailesinin yanına konuk olup yurtlarda yani boz-uylarda konaklama deneyimi yaşayabilirsiniz. Konum için tıklayın. Haritada 2 numara.

Osh (Oş) Bölgesi

Fergana Vadisi’nin güneyinde kalan Oş, Kırgızistan’ın ikinci en büyük şehri. Nüfusu Kırgızlar, Özbekler, Ruslar ağırlıklı. Oldukça köklü, 3000 yıllık bir tarihe sahip! Tarih derslerinden hatırlayacağınız “atalarımız” Karahanlılar Kırgızistan üzerinde ilk kez bu bölgeye ayak basmışlar. Bu bölgede ipek üreticiliği ve ticaret oldukça gelişmiş, ne de olsa şehir İpek Yolu güzergahı üzerinde. Şu an ise en çok üretilen ürün pamuk.

Süleyman Dağı ve Bara-Koh Zirvesi

Buradaki şüphesiz en önemli yer UNESCO Dünya Mirasları listesinde bulunan Süleyman Dağı ve Bara-Koh Zirvesi çünkü buraları Kırgızlar tarafından kutsal kabul ediliyor. Bir söylentiye göre zamanında Hz. Süleyman burayı ziyaret edip her gün dağın zirvesine çıkıp ibadet edermiş. Hatta adının bu yüzden Süleyman olduğunu söyleyenler de var. Diğer bir söylenti ise Hz. Süleyman’dan sonra Hz. Muhammed de burayı ziyaret etmiş. Dağın zirvesinde bulunan bir müze bile mevcut. Konum için tıklayın. Haritada 3 numara.

Alay Vadisi ve Lenin Zirvesi

Bunların dışında yine bu bölgedeki Alay Vadisi görülmeye değer diğer bir nokta. Vadinin güzelliğine rağmen iklimi oldukça kuru ve soğuk. Geniş otlak alanlara sahip olduğundan da vahşi hayvanların da yaşam alanı. Ayrıca tırmanışı sevenler için güzel haberimiz de var. Lenin Peak yani Lenin Zirvesi! Bu dağ, Sovyetler zamanında dünyanın en yüksek üçüncü dağı olarak biliniyormuş ve 7000 m üzerindeki tırmanışa en elverişli dağlardan biriymiş. Hala her yıl dünyanın her yerinden buraya tırmanmaya yüzlerce kişi geliyor. Konum için tıklayın. Haritada 4 numara.

Sary – Mogol

7000 metre yükseklikteki bu dağı tek kelimeyle görmeden dönmeyin. Tırmanış için Pamir Dağları’na giden birçok kişi seyahatlerinin başında burayı mutlaka görmeye geliyor, ama siz eğer tırmanışla ilgilenmiyorsanız da burayı görebilmek için yine seçeneğiniz mevcut! Sary Mogol’a giderek burada bulunan CBT ofislerinde size dağı gösterebilecek şoför veya rehberler ayarlanabiliyor.

Bu dağın etrafında güzel bir yürüyüş yapmak (üstelik atlar ile gezinti yapmanız da mümkün) ve manzaraya doymak için Sary Mogol ideal yer çünkü bu küçük köy Lenin Zirvesi’ni en güzel açıyla görebileceğiniz noktada bulunuyor. Bunun dışında zirveye kadar çıkma konusunda istekliyseniz bunun için düzenlenmiş bir sefere katılmanız ve bolca araştırma yapmanız gerekiyor.

Ayrıca her sene Temmuz ayında Ulusal At Oyunları’nın bir ayağı bu köyde gerçekleşiyor. At üstünde oynanan geleneksel oyunları izleme şansınız var, aklınızda olsun. Konum için tıklayın. Haritada 5 numara.

Uzgen (Özgen)

Oş’a bağlı bir ilçe olan Uzgen, size tarihte ufak çaplı bir de yolculuk yaptıracak mimariye ev sahipliği yapan bir yer çünkü Uzgen 10. yüzyılda Orta Asya’nın en büyük ticaret ve sanat merkezlerinden biriymiş. Hatta en güzel ve ihtişamlı zamanlarını Karahanlı Hanedanı zamanında yaşamış. Buraya gelirseniz gezip görebileceğiniz Karahanlılara ait anıt mezarlar, eski Türk camisi ve türbesi var. Her ne kadar 19. yüzyılda gerçekleşen depremlerden sonra hasar almış olsalar da çok geçmeden onarılmışlar. Konum için tıklayın. Haritada 6 numara.

Celalabat Bölgesi

Diğer Kırgız bölgeleri gibi geçim kaynağı eskiden beri burada da tarım ve hayvancılıkmış. Şimdilerde de verimli ve sulak arazilerinde pamuk, tütün, sebze ve meyve gibi ürünler yetiştiriliyor. Hep dağlık olan bu yer kışları oldukça soğukken yazları ise kurak ve sıcak. Burada özellikle 3 yer belirteceğiz;

Celalabat

Bir yer düşünün ki ceviz ağaçları ve kaplıcalarıyla ünlü! Burası da Kırgızistan’ın üçüncü büyük şehri Celalabat! Nüfusun neredeyse yarısını Özbekler oluşturuyor. 1916’da kurulan demiryolunun şehri baya geliştirdiği söyleniyor. 1950’lerde şehrin tamamı imar edilip, kaplıcaların tamamı tekrar düzenlenmiş. Halkın temel geçim kaynağı, tarım hayvancılık ve termal turizm. Zaten bu bölgede doğal olarak agroturizm de gelişmiş. En popüler turistik aktiviteler arasında yerel çiftliklerde görev alıp, biyolojik tarım yapmak var. Konum için tıklayın. Haritada 7 numara.

Arslanbap (Arslanbob)

Arslanbap, Celalabat’a 30 kilometre 45 dakika mesafedeki Pazar – Korgan ilçesinde yer alan bir köy ama Kırgızistan’da turistlerin en çok uğradığı yerlerden birisi. Bölgedeki en doğal köy olan Arslanbap etrafında asırlık ceviz ağaçları ve meyve ağaçları var. Bu yüzden de devlet tarafından korunma altında. İçinde küçük küçük birçok şelale mevcut. CBT ile görüşerek, birinden diğerine günlerce yürüyebileceğiniz uzun mesafe yürüyüşleri ve buradaki bazı evlerde kalmayı ayarlayabilirsiniz.

Burada balık tutma gezilerine, atlı turlara ve şelale yürüyüşlerine de katılabilirsiniz. Bunun dışında özel olarak belirtebileceğimiz bir şey daha var; dünyanın en büyük ceviz ormanı burada bulunuyor! Hem de köye çok kısa bir yürüme mesafesinde. Buraya gelip kafanızı dinleyebilir, hatta hasat zamanına denk gelirseniz (Agustos ve Ekim ayları) buradaki yerel aileler ile tanışabilirsiniz. Bu yürüyüşler veya ceviz ormanını gezmek için de ayrıca bir ücret ödemenize gerek olmayacak çünkü hepsinin lokasyonu kendi başınıza bulabileceğiniz kadar kolay yerde. Arslanbap’ın popüler kış etkinlikleri arasında atla kayağa gitmek de var ilginç bir deneyim olabilir. Konum için tıklayın. Haritada 8 numara.

Sarıçelek Gölü

Orta Asya’nın en derin 3. gölü olan Sarıçelek, tatlı ve berrak suyu olan bir dağ gölü. Doğası tüm insan müdahalesinden uzak, tamamen bakir. Zaten göl UNESCO Biosphere Reserve programı kapsamında yer alıyor. Yani buradaki UNESCO tarafından bioçeşitlilik koruma altında ve bu demek oluyor ki bu göldeki ekonomik faaliyetler sadece sürdürülebilir esaslara göre yürütülebiliyor. Burada yapılacak en güzel şey kamp kurmak. Bunun için en uygun zaman da Temmuz – Ağustos. Ayrıca trekking turları ve atlı turlar da burayı pas geçmiyor. Konum için tıklayın. Haritada 9 numara.

Toktoğul Havzası ve Chychkan Vadisi

Kırgız tarihinin ünlü şairi ve aşık sanatçısı olan Toktoğul’un adını taşıyan bölge, ülkenin en önemli enerji ihtiyacı olan elektriği sağlayan barajın olduğu yer. 1975 yılında yapılan, Narın Nehri üzerindeki bu baraj ülkenin elektrik enerjisinin neredeyse %70’ini karşılıyor. Rezervi besleyen en önemli ana damar Chychkan Nehri. Zaten Nehri boyunca devam eden Chychkan Vadisi de zengin flora ve faunasıyla buranın en önemli doğal güzelliği. Bu vadide 3000 metre yükseklikte 2 tane buzul gölü ve 60 metreden dökülen bir şelale de var. Konum için tıklayın. Haritada 10 numara.

Narın Bölgesi

Narın Bölgesi’ni bizdeki Doğu Anadolu gibi düşünebilirsiniz. Ülkenin en dağlık ve soğuk olan, en fazla yaylayı içinde bulunduran ve göçebe kültürünün merkezi olan yer olarak burası. Ayrıca, Narın Bölgesi’nde yapılan bazı çalışmalar sonucunda burada yaşamış Türk boylarına ait bazı eserler bulunmuş.

Narın’ın, Çin sınırına çok yakın bir bölge olduğundan ve ne yazık ki iki ülke arasındaki gergin diplomasi gereği elinizi kolunuzu sallayarak gezemeyeceğiniz yerleri var. Bu nedenle önceden belirli izinlerin alınması gerekiyor. Allahtan gerekli belgeleri tur şirketlerine gönderdiğinizde sizin adınıza sınır bölgesinden geçiş sorununu da ortadan kaldırıyorlar. Bu kısımda bahsedeceğimiz görülesi yer ise Song Kul (Son Göl).

Song Kul (Son Göl)

Bu göl ülkenin ikinci büyük kapalı havza dağ gölü oluyor. Ağaçsız bir ortamda olmasına rağmen deniz seviyesinde olan bu göle ulaşmak o kadar da kolay değil. Sadece Haziran ve Eylül ayları arasında ulaşımı güvenli oluyor. Etrafında hiçbir tesis olmadığından yeme-içme gibi ihtiyaçlarınız için ya yanınızda bir şeyler götürmeniz gerek ya da orada yaşayan kişilerden rica etmeniz. Şanslıysanız gölün içinde yaşayan birçok balık çeşidine de rastlamanız mümkün. Burada atlı turlar ve yurtlara konuk olmak da çok popüler. Konum için tıklayın. Haritada 11 numara.

Batken Bölgesi

Burası da Kırgızistan’ın güneybatısında yer alan ve en gizemli bölgesi diyebileceğimiz nitelikte olan yeri. Önemli bir tarım bölgesi olmasıyla beraber burada komşu olduğu Özbekistan ve Tacikistan’ın etkisi görülüyor. Popüler anlamda burada yapabileceğiniz şeyler vadileri, kanyonları gezmek olabilir, binicilik ve tırmanmaya meraklıysanız onları da tercih edip listeye ekleyebilirsiniz. Ayrıca trekking yapmak isteyenler için de doğa harikası olan bu yerde birçok zirve seçeneğiniz mevcut. Konum için tıklayın. Haritada 12 numara.

Aygül Dağı ve Aygül Çiçeği

Aygül Dağı ve sadece bu dağın eteğinde yetişen endemik Aygül çiçeği, bu bölgenin tartışmasız en ilgi gören değerleri. Kara Bulak köyü’nden giriş yapılarak ulaşılan dağın efsanesine göre bir zamanlar Aygül adlı bir kız, sevgilisinin savaşta öldüğü haberini alınca acıya dayanamaz ve kendini bu dağın eteklerinden boşluğa bırakır. Bahar geldiğinde ise kızın düştüğü yerde Aygül çiçekleri açmıştır. Bu endemik çiçek Kırgızistan’da sadece bu bölgede yetişiyor ve öyle her zaman gidip de göreyim diyebileceğiniz bir bitki türü değil, sadece nisan ayında açan bu çiçek 2 haftalığına dünyaya gözlerini açıyor ve kapatıyor. Kısa ömrüne rağmen Batken bölgesinin sembolü halinde.

Talas Bölgesi

Burası da meşhur Manas Destanı’nın yazıldığı ve Türk dünyasının önemli yazarlarından olan Cengiz Aytmatov’un doğduğu yer. Bu bölge doğal oluşumlar açısından oldukça verimli ve zengin bir yapıya sahip. Burada bulunan Talas Dağı kanyonlarla dolu ve taşları da sanki kobra veya deve gibi figüratif şekillerde. Şehir yerleşimi açısından ise çok da fazla bir şey yok. Buzullarla kaplı dağları bir sürü nehirlere, göllere ve şelalelere ev sahipliği yapıyor. E dolayısıyla flora ve fauna açısından da oldukça zengin.

Burayı önemli kılan diğer bir özellik ise 8. Yüzyılda Orta Asya topraklarını kontrol altına almak için yapılan Talas Savaşı. Çünkü bu savaş ile İslam Orta Asya’ya yayılıyor ve Çin’deki Tan İmparatorluğu çökerek 1000 yıl boyunca Batı’ya doğru hareketleri duruyor. Konum için tıklayın. Haritada 13 numara.

Issık Göl Bölgesi

Küngöy Ala dağları ve Teskey Ala dağları arasındaki tektonik çukurda bulunan bölge, hiç şüphesiz Kırgızistan’ın en değerli bölgesi niteliğinde. Bunda en büyük pay, ülkenin en büyük açık gölü Issık Göl’ün burada oluşmuş olması. Bu bölgenin en büyük herleşim yerleri Karakol, Çolpon Ata ve Balıkçı kasabaları.

Issık Göl

Gölün etrafı çok soğuk olmasına rağmen göl suyu katiyen buz tutmuyor. Bu sebeple adını Kırgız Türkçesinde ısı ve sıcak anlamına gelen Issık olarak koymuşlar. Dünya’nın ikinci en büyük dağ gölü ve aynı zamanda dünyanın en büyük krater gölü olan Issık Göl’ü anlatmaya kelimelerimiz yetmiyor. Kendisi el değmemiş doğa harikalarından biri. Akvaryum gibi olan sularında yaşayan balıkları tek tek görebiliyorsunuz. Gölün kuzey kısmında yazlık misali konaklayabileceğiniz birçok otel var. Zaten Issık Göl ve çevresi, sadece Kırgızlar’ın uğrak yeri değil, diğer çevre ülkerden de yoğun turist çeken bir bölge çünkü yazın aşırı sıcaklarda bu devasa göl denizi olmayan ülkelerin adeta denizi işlevini görüyor. Şezlongcu olmayanlar içinse gölü çevreleyen dağların etrafında yürüyüş, ata binme, dağda bulunan göllere ve şelalelere gitme ve batık antik kente dalış yapma gibi aktiviteler var. Başkent Bişkek’ten sadece 171 kilometre mesafede. Çolpon Ata kasabasından da kolayca ulaşım sağlanabiliyor. Konum için tıklayın. Haritada 14 numara.

Karakol

Karakol, Issık Göl’ün doğu kıyısında yer alan ve Issık Göl ilinin merkezi olan şehir. İsmi yıllar içinde farklı sebeplerden ötürü değişmiş ama 1991 yılında ilk koyulan ismi Karakol’u tekrar almış. Dungan’ların yani Müslüman Çinlilerin de yaşadığı Karakol’da ahşaptan yapılma Çin yapısını anımsatan camiler görmeniz oldukça olası. 1895 yılında yapılmış bir Rus Ortodoks Katedrali de tamamen ahşaptan yapılan yapılar arasında ve diğer katedrallerin aksine dıştan rengarenk.

Kayak yapmaya meraklı olan arkadaşlar için de Karakol’da bulunan kayak merkezi, baya ün yapmış hatta tüm ülkedeki en iyi kayak merkezi diyebileceğimiz yer. Buraya her yıl bir sürü insan geliyor. Heli-ski fırsatı da var. Farklı birçok yürüyüş rotası olmasına rağmen en bilindik ve ünlü olanı 2 günlük Ala Göl rotası. Konum için tıklayın. Haritada 15 numara.

Çolpon-Ata

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, Issık Gölü’nün kuzey kıyısında daha çok yazlık mantığında yerler ve oteller var. Burası da onların en yoğun olduğu, Issık Göl’ün mineralli sularından faydalanmak isteyenler için bir turizm ve spa şehri. Çolpo Çobanyıldızı veya Venüs anlamında, ata ise bildiğimiz ata anlamında kullanılıyor. Burası 1975 yılında şehir olarak kabul edilmiş. Merkezinde kocaman ve yemyeşil bir park bulunuyor. Şehirdeki neredeyse tek aktivite ve hareket yeri bu park. Burada da konaklayabileceğiniz seçenekler mevcut; genelde Ruslar, Kazaklar ve Kırgızların tercih ettiği villalardan oluşan tatil köyleri var.

Ayrıca göçebe topluluklarının milli spor geleneklerini tanıtmak ve geliştirmek aynı zamanda da farklı kültürden gelen topluluklar arasındaki ilişkileri güçlendirip, dostluğu vurgulamayı amaçlayan Dünya Göçebe Oyunları, her sene Çolpon Ata’da gerçekleşiyor. İlk defa oyunlara önümüzdeki sene yani 2018’de Türkiye ev sahipliği yapacakmış. Konum için tıklayın. Haritada 16 numara.

Bökönbayevo

Issık Gölü’nün güney kıyılarında yer alan bu yeri daha çok trafik olmasın, doğa ile iç içe olalım ama bu sırada da Kırgızistan’a dair el değmemiş ve bozulmamış bir parçayı tanıyalım diyenlere şiddetle öneriyoruz. Kıyı boyunca bulunan yurtlar ve leziz yemekleriyle kendinizden geçebilirsiniz. Buranın yakınlarında bulunan Teskey Ala Dağları’na 2 ve 7 gün aralığında yürüyüşler yapabilirsiniz. Ayrıca burası Kırgızlar’ın geleneksel yaşamlarını gözlemleyebilmek ve onlarla beraber yaşayabilmek için oldukça uygun bir yer. Özellikle her sene Mayıs’ta burada düzenlenen geleneksel kartalla avcılık festivali Salburun Festivali’ne denk gelmeye bakın.

Burayı ziyaret edebileceğiniz en iyi zaman Haziran’dan Temmuz’a kadar olan süre. Yine de yürüyüş ve kamp yapmayı düşünenler Haziran ayının başından Ekim ayının rotalarına kadar olan süreyi değerlendirebilirler fakat dip not geçmekte de fayda var ki Kasım ayından sonra buralar baya baya buz kaplıyor, bilginiz olsun. Konum için tıklayın. Haritada 17 numara.

Kırgızistan’da Yeme-İçme

Muhtemelen bunu duymayı beklemiyordunuz ama Kırgızistan’da çok leziz şeyler yiyeceksiniz! Etler o kadar efsaneki insana biz bunca zaman et diyene yemişiz dedirtiyor. Hem meşhur Kırgız yemekleri nedir, hem de bunlar hengi şehirde hangi restoranda yenir öğrenmek için tıklayın:
Kırgızistan’da Ne Yenir

Kırgızistan Hakkında Bilgi

The post KIRGIZİSTAN GEZİLECEK YERLER appeared first on Biz Evde Yokuz.

Şehir planlaması da geniş bulvarları ve şehir neredeyse boydan boya geçen parkı ile bir Orta Asya ülkesinden çok Avrupa’yı çağrıştırıyor. Ruslar şehirde kalıcı izler bırakmışlar. Sovyet tarihine meraklı olanlar için belki Rusya’dan daha çok bile vadediyor; ne de olsa Rusya kendi geçmişine ağır sansür uyguluyor. Kızgızlar ise o dönemlerin hafızalardan hiç çıkmaması gerektiğine karar verdiklerinden oraklardan propaganda duvar resimleri ve heykelerinine her şeyi muhafaza etmişler. Kırgızistan Hakkkında Bilgi almak için tıklayın.

Bununla birlikte turistlerin hızlıca teker değdirip, ülkenin daha otantik yerlerine gitmek üzere hızlıca ayrıldığı bir yer Bişkek. Bu çok da anlaşılır bir durum çünkü ülkenin geri kalanında yaşanacak o kadar sıradışı deneyimler var ki; insan sayılı vakitini onlara ayırmak istiyor. Kırgızistan Turu yazımızdan bu çok özel deneyimlere dair bilgi edinebilirsiniz.

Bişkek’e de bir şans vermeyi düşünenler için Bişkek’te gezilecek yerleri, en beğendiğimiz restoranları ve diğer faydalı bilgileri derledik.

Bişkek Seyahati Planlaması – Gitmeden Önce

Bişkek’te Gezilecek Yerler

Haritayı zoom yaparak detaylı görüntüleyebilirsiniz.

Açık olmak gerekirse Bişkek’te gezilecek yerler sınırlı. Bardağın dolu tarafından bakacak olursak, gezinizi hızlıca bitirip ülkenin diğer yerlerine vakit ayırabilirsiniz.

Gezilecek Yerler

1. Ala-Too Meydanı
2. Kırgız Ulusal Filarmoni Binası
3. Bişkek Parlamento Binası
4. Oş Pazarı
5. Oak Park
6. Zafer Meydanı
7. Rus Ortodoks Kilisesi
8. Tarih Müzesi
9. Gapar Aitiev Güzel Sanatlar Müzesi
10. Mihail Frunze Müzesi
11. Ala Arca Milli Parkı
12. Burana Kulesi
13. Ata Beyit
14. Dordoy Pazarı

Yeme-İçme

1. Supara
2. Yr Kese

1. Ala-Too Meydanı

Bişkek’in merkezindeki ana meydanı olan yer, sokak şenlikleri, toplantıları veya festivalleri için bir buluşma noktası gibi. Meydanın tam ortasında ulusal kahraman olan Manas’ın bir heykeli bulunuyor. Bişkek’in sembolü olduğundan oldukça temiz tutulan, hem mimari hem de tarihsel anlamda etkileyici bir yer. Ayrıca bağımsızlık hareketinin başladığı nokta da olmasıyla da önemli. Banklardan birine kurulup süs havuzlarındaki mini su şovlarını izleyin. Konum için tıklayın. Haritada 1 numara.

Bişkek Parlamento Binası da bu meydanda bulunuyor. Burası Sovyet döneminden beri hala ayakta ve kullanılır durumda. Mimari açıdan oldukça göz kamaştırıcı. Ayrıca dış yapısı beyaz olduğundan buraya Beyaz Saray’da deniliyor. Konum için tıklayın. Haritada 3 numara.

2. Oş Pazarı

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e gelince şehrin en büyük pazarını görmeden dönmek olmaz. Bahsettiğimiz Oş Pazarı! İsmi Oş Pazarı ama aslında Bişkek’te. Bu pazar o kadar ünlü ki şehrin simgesi haline gelmiş. Burada geleneksel renkli renkli Kırgız kıyafetlerinden tutun da sebze meyve türü her şeyi bulmak mümkün. Oş Pazarı, Bişkek modern anlamda bir başkent değilken bile varmış ve o zamanlar da en az şimdiki kadar renkliymiş. Konum için tıklayın. Haritada 4 numara.

3. Oak Park (Dubovyi Park)

Parkları kim sevmez!!! Her taraf yeşillik ve yaşını başını almış ağaçlarla doluyken kim kendini güvende ve huzurlu hissetmez! Asırlık meşe ağaçlarıyla kaplı, Bişkek’in en eski parkalarından biri olan Oak Park, Bişkek’te nefes almak için ideal kaçış noktalarından. Buradaki ilk meşe ağacı 1890 yılında dikilmiş, yani neredeyse şehirle aynı yaşta olan bir parktan söz ediyoruz. Park iki bölüme ayrılıyor; bir tarafında kocaman meşe ağaçlarının altında yürüyüş veya piknik yapabilir, adeta açık hava müzesi gibi olan diğer tarafında ise tarihi anıtlar ve heykeller arasında takılabilirsiniz. Biz kışını görmedik ama parkın kışın karlar altında, film karesi tadındaki ortamı da ayrı güzelmiş. Konum için tıklayın. Haritada 5 numara.

4. Zafer Meydanı

Dikkat duygusal öğeler içerir! Buradaki anıt 2. Dünya Savaşı sırasında tamamlanmış. Anıtın ortasında ‘’Sönmeyen Ateş’’ dedikleri ateşin üstünde duran bir kadın var. Bu kadın savaştan hiç dönemeyecek oğlunu veya eşini bekliyormuş Anıt yurtları andıran 3 tane devasa granitler tarafından sarılıyor. Yani aslında burası hem geçmişi hem de bugünler için ödenen bedelleri en güzel şekilde yaşatan ve hissettiren bir nokta. Bu manevi hissiyatıyla da yeni evli çiftlerin en uğrak noktası. Bugünlerde düğün eğlencelerine ilk burada başlanıyormuş. Yeni evliler arasında, bir ömür boyu mutlu yaşayabilmeleri için anıta çiçekler bırakmak da gelenek haline gelmiş. Konum için tıklayın. Haritada 6 numara.

5. Rus Ortodoks Kilisesi

Bişkek’in güneyinde yer alan bu kilise 2015 yılında bitmiş ama özelliği Orta Doğu’nun en büyük kilisesi olması. Rus mimarisi özellikleri görülüyor oldukça hoş bir yapı. Konum için tıklayın. Haritada 7 numara.

6. Tarih Müzesi

Kırgız tarihine dair merak ettiğiniz ne varsa burada var diyebiliriz. Geleneksel kıyafetlerinden tutun da yazılı taşlara, bronz çağına ait bulunmuş kalıntılardan milattan önceden kalma takılara kadar 90 bin çeşit Kırgızlara ait tarihi örnekler bulabilirsiniz. Burası da Orta Asya’nın en büyük müzelerinden birisi. Yani anlayacağımız, Kırgızlar tarihlerine sahip çıkmakla kalmayıp onu gerçek anlamda yaşatıp koruyorlar. Konum için tıklayın. Haritada 8 numara.

7. Gapar Aitiev Güzel Sanatlar Müzesi

Hem Kırgız halkıyla ilgili hem uygulamalı sanatlarla ilgili hem de Rus / Sovyet dönemiyle ilgili sanatı merak ediyorsanız doğru yerdesiniz. Müze, geleneksel takılardan halılara ve işlemelere, siyasi anlam taşıyan heykellere ve tablolara geniş bir koleksiyona sahip. Konum için tıklayın. Haritada 9 numara.

8. Mihail Frunze Müzesi

Bu müze Rus devrimci ve aynı zamanda da Sovyetler zamanında devlet adamlarından biri ve Kızıl Ordu’nun önemli askeri komutanlarından biri olan Mikhail Frunze anısına yapılmış. Mikhail Frunze aynı zamanda 1885 tarihinde Bişkek’te doğmuş. 1925 tarihinde ilk kez ziyarete açılan müzede, Frunze’ye ait kişişel eşyalardan, fotoğraflara, belgelere, resimlere özetle her katında ona ait özel olan şeylerle dolu. Eğer Bişkek’i ziyaret ederseniz buraya bir öğleden sonranızı ayırıp rahatlıkla gezebilirsiniz. Konum için tıklayın. Haritada 10 numara.

9. Kırgız Ulusal Filarmoni Binası

Bişkek Caz Festivali gibi şehrin büyük çaplı etkinliklerinin düzenlendiği yer olan Kırgız Ulusal Filarmoni Binası Kırgız tarihinde büyük öneme sahip olan şair ve müzisyen Akyn Toktogul Satylganov adına yapılmış. Önünde o bahsettiğimiz Manas heykeli var.  1980 yılında kurulan bu bina iki konser salonundan oluşuyor. Konum için tıklayın. Haritada 2 numara.

Hazır Bişkek’e Gelmişken

Nevruz Kutlamalarına Katılın

Doğu kültüründe ‘yeni gün’ anlamına gelen Nevruz, Kırgızlar gibi birçok kültür tarafından benimsenmiş, baharın gelişiyle kutlanan bir bayram. Her yıl ekinoks tarihi de olan 21 Mart‘ta gerçekleşen kutlamalara, Kırgızlar birkaç gün önceden hazırlıklar yaparak başlıyor ve nüfusun büyük çoğunluğu ilgi gösteriyor. Onlara göre Nevruz kutlamaları küslüğün bitmesi ve dostluğun yayılması anlamını da taşıyor. Bu yüzden de devletin hazırladığı hazırlıklar ve şenliklerin yanında kendi hazırlıklarını ve kutlamalarını da yapıyorlar. Hazırlıkların ilki temizlikle başlıyor. Kutlamalardan önce halk, ev ve bahçe temizliğini yapıyor, çiçeklerini ekiyor, caddeleri, sokakları ve kanallarını temizliyor.

Temizlikten sonra en önemli unsur bu kutlamalar için hazırlanan yemekler! Ama bunu yanlış anlamayın, bu yemekler toplu şekilde ve özel olarak hazırlanıyor. Ayrıca kutlamalar için hazırlanmış çadırların içinde bu yemeklerin koyulacağı sofralar oluyor. Burada asıl değineceğimiz şey; sümölök! Ana maddesi buğday olan, Nevruz sabahı dev kazanlar içinde uzun süre kaynatılarak yapılan bir tatlı kendisi. Nevruz kutlamalarının da yıldızı. Yapımı oldukça uzun sürüyor ve emek istiyor. Yapım aşamasında da yardım eden herkes kazanın etrafında toplanıp dualar okuyor ve yapımında emeği geçenlerin dileklerinin kabul olacağına inanılıyor. Bunun dışında halk kendi arasında oyunlar oynayarak ve müzik eşliğinde dans ederek tüm gün eğleniyor. Eğer 21 Mart’ta Bişkek’teyseniz, Ala Too Meydanı’ndaki şenlikleri kaçırmayın.

Bişkek Jazz Festivali’ni Kaçırmayın

Müzisyenlerin ortak dili olan Jazz için Kırgızistan’ın başkenti Biskek’te her yıl Nisan ayında festival düzenleniyor! Bu festivale birçok farklı ülkeden gelen gruplar sahne alıyor ve insanları kültürel işbirliği ile bir araya getiriyor. Denk gelirseniz veya nisan ayında gitmeyi planlıyorsanız mutlaka ruhunuzun bunu tatmasına izin verin deriz!

Ala Arca Milli Parkı

Kırgızistan demek doğa deneyimleri demek ama Kırgızistan seyahatiniz sadece Bişkek ile sınırlıysa doğa kaçamağı yapmak için en yakın yer Ala Arca Milli Parkı. Yüksek ve dağlık bir yerde olan Ala Arca Milli Parkı, başkentten 41 kilometre güneyde bulunuyor. Burada yapabileceğiniz birçok seçeneğiniz var; parkın içinde akan Ala-Arça nehrini görüp kıyı boyunca bulunan piknik alanlarında piknik, patikalarında doğa yürüyüşü ve kamp gibi. Yılın hangi tarihinde giderseniz gidin kafa dinleyip huzur bulacağınız bir yer olduğu kesin. Piknik ve kamp eşyalarınızı alıp gidin çünkü herhangi bir tesis yok. Konum için tıklayın. Haritada 11 numara.

Burana Kulesi

Başkent’e Bişkek’e 1,5 saat, 83 kilometre mesafedeki Tokmok şehri yolundaki bu gözetleme kulesi, 9. yüzyıl tarihli ve Karahanlılar’dan kalma. Zamanında bu bölge Karahanlılar’ın başkenti Balasagun iken, bu kule de İpek Yolu güzergahı üzerinde bir gözetleme kulesiymiş. Aslında orijinal yüksekliği 45 metreymiş ama 15. yüzyılda gerçekleşen bir depremde kulenin 20 metre kadarı yıkılmış. Minare olarak da işlev gören kuleden geriye bugün 25 metrelik bir kısmı kalmış. Konum için tıklayın. Haritada 12 numara.

Ata Beyit

Bişkek’e 30 kilometre mesafede bulunan bu yer bir müzeden ziyade anıtsal bir yer olmasıyla önemli çünkü Stalin döneminde 137 kişi burada yargılanmadan kurşuna dizilmiş ve topluca gömüldükleri yer üstüne Ata Beyit yapılmış. Bu kişilerin arasında Kırgız edebiyatında önemli rolü olan yazar Cengiz Aytmatov’un babası da bulunuyormuş. Sovyet döneminde burası oldukça gizli bir yermiş o yüzden ancak 1990 yılında ortaya çıkabilmiş. Kazı ve kimlik tespit işleri yapılmış, ne kaderdir ki 2008 yılında da Cengiz Aytmatov’da buraya defnedilmiş. Konum için tıklayın. Haritada 13 numara.

Bişkek’ten Ne Alınır?

Dordoy Pazarı

Kırgızistan’ın keçe el işleri ve halı kilim gibi geleneksel ev dekorasyon ürünleri meşhur. Şehir merkezinin bir 10 kilometre kadar dışında kalan bu pazar bizdeki çarşılar gibi beyaz eşyadan kıyafete, sebze meyveden baharatlara ve ev dekorasyon ürünlerine türlü türlü şeyler bulabileceğiniz devasa bir pazar. Buradan uygun fiyata el işi geleneksel kıyafetler, Kırgız keçe işleri bulabilirsiniz. Pazarın ithal ürünleri arasında büyük çoğunluğu Çin, Türkiye ve Güney Kore oluşturuyor. Şehir merkezinden kalkan bazı otobüsler bu pazara da uğruyor. Konum için tıklayın. Haritada 14 numara.

Bişkek’te Yeme-İçme

Mekan önerilerinden önce meşhur Kırgız Yemeklerini anlattığımız Kırgızistan’da Ne Yenir yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Supara Etnik Tesisleri

Doğanın göbeğinde, benimsenen göçebe yaşam tarzını her anlamda yansıtan, keçe ve taşlardan oluşan yurtlarla oluşturulan bu tesiste neredeyse her şey kil, ahşap ve samandan yapılmış lakin ününü bunlardan ziyade yemekleriyle yapmış. Kırgızistan’ın diğer bölümlerine göre birazcık daha pahalı olsa da yemekleri oldukça lezzetliymiş. Yemeklerin dışında da çayı ve ekmekleri çok güzelmiş. Konum için tıklayın. Haritada 1 numara.

Ir Kese

Kuurdak ve Beşparmak gibi Kırgız mutfağının en yöresel tatlarını deneyebileceğiniz bir cafe-restoran. Otantik bir atmosferi var. Akordeon ve kopuz eşliğinde folklorik canlı müzik de oluyor. Adres: 62, Orozbekova Cad. Tel: +996 (312) 97 95 55 Konum için tıklayın. Haritada 2 numara.

The post BİŞKEK GEZİLECEK YERLER appeared first on Biz Evde Yokuz.

Yerleşik hayata SSCB zamanında geçildiği ve aslında hala da ülkenin önemli bir kısmı yarı göçebe (yazın yayla, kışın şehir) olduğunu için büyükbaş hayvancılık büyük önem taşıyor. İnekler çiftiliklerde yetiştirilmiyor, yazları kurulan otağılarda uçsuz bucaksız uzanan çayırlarda otluyorlar.

E tabi büyükbaş hayvancılık demek, aynı zamanda bolca süt ve süt ürünleri, dolayısıyla da bolca yoğurt, kımız, ayran, sütlü tatlılar, çorbalar ve bilimum etli yemekler demek. Hamur ise doğal saklama koşullarında çabuk bozulmayan, kolayca makarna veya erişte haline getirilerek uzun süre bozulmadan dayanabilen bir besin olduğundan yüzyıllarca göçebe Kırgızlarca tercih edilmiş. İnsanı en ucuz yoldan uzun süre tok tutması da cabası. Hal böyle olunca bu et – süt ürünleri – hamur üçlüsünün Kırgız mutfağının yapı taşları olması kaçınılmaz olmuş. Fena da olmamış hani! Et ve hamur zaten voltranı oluşturacak lezzeti yaratıyor. Üstüne de bir de yanında yoğurt varsa yeme de yanında yat.

Özetle içiniz rahat olsun, Türk damak tadına çok uygun yemekler yiyeceksiniz.

Kırgız Yemekleri

Ana yemek öncesi mideyi çorba ile ısındırma geleneği

Çorbalar bizde olduğu gibi Kırgızlar için de ultra zengin olsun dar gelirli olsun her ailenin sofrasına giren yemeklerden biri. Kimi zaman zengin içeriği ile neredeyse birer ana yemek kimi zamansa mideyi ana yemeğe hazırlayan en temel başlangıçlardan biri olabiliyor. Mastava, her mevsim içilen sebzeli pirinç çorbası. Mantığı bizdeki aşure gibi evde olan malzemlerle yani mevsimli çeşitli sebzelerle her evde mutlak bulunan pirinci değerlendirmek.

Türk mutfağındaki mercimek ve tarhana muadili Kırgız mutfağında maksım ve carma. İkisinin de ana malzemesi arpa ve buğday. Kurutulan ve havanda dövülen arpa ve buğday un haline getirildikten sonra suda kaynatılıyor. Daha sonra da içine ayran katılarak soğuk çorba veya yemeğin yanına cacık gibi eşlik edecek bir meşrubat çıkıyor. Çorbalar içildikten sonra geçilsin ana yemeklere.

Kırgız Salatası Vinegret

Pesmembe, pratik bir pancar salatası vinegret. Aslında bu salata Kırgız yemekleri arasına girmiyor ama Sovyet Rusya’da çok sevilen ve tüketilen bir salata. Kırgızistan kültürüne de oradan geçmiş. Kolayca evde yapabilirsiniz. Pancar, patates ve havuç küpküp doğranıyor, bu karışıma fasulye, bezelye, soğan, salatalık turşusu ve lahana incecik kıyılıp ekleniyor. Tuz, karabiber ve zeytinyağı ilave edilip karıştırılıyor. İşte bu kadar vinegret salatanız hazır.

Kırgız Omleti: Brizol

Bildiğiniz omlet arasına, mantar, küçük kıyma parçaları / kuşbaşı et ve peynir konulup ikiye katlanmasıyla yapılıyor. Kahvaltıda, isterseniz de hafif bir atıştırmalık olarak öğle yemeğinde yeniyor. Bu da aslında Kırgız yemeği değil. Rusya’ya Avrupa mutfağından geçme, oradan da Kırgız mutfağına girme bir lezzet ama özellikle Kırgızistan’ta çok seviliyor.

Kırgızistan’da Et Kültürü

Kırgız yemekleri arasında lezzette açık ara birinci gelenler kesinlikle et yemekleri. Biz Arjantin’de ızgara etler, ABD’de barbeküler, Japonya’da Kobe beefler gördük ama inanın Kırgızistan’da yiyeceğiniz etli yemeklerden sonra kafanızda hepsinin sırası değişecek. Tamamen organik koşullarda, tamamen organik besinlerle beslenen kuzu ve danaların etleri de hiçbir marinasyona gerek duymadan, kendiliğinden ultra lezzetli oluyor. Üstelik bu ülkede et fiyatları da oldukça uygun. Hele ki Türkiye ile karşılaştırıldığında fiyatlar 1’e 3 oranda oynuyor diyebiliriz. Etli yemeklerde genellikle kuzu, koyun, sığır ve av hayvanlarının eti yaygın olarak kullanılıyor ama Kırgızistan’da at eti de tüketiliyor. Eti pişirme yöntemi ise genellikle haşlama, tandır, kavurma. Et kadar et suyu da sıkça tüketilen yan ürünlerden. Yeri geliyor haşlama etin suyunda erişte pişiriliyor yeri geliyor et suyu çorba gibi yemek öncesi içilen bir aperatif oluyor.

Kırgız Sofraların Assolisti: Beşparmak

Beşparmak, Kırgızistan’ın milli yemeği. İsmi neden mi Beşparmak? Düz mantık! Tabi ki çatal bıçakla değil de beş parmakla yendiği için Temelde et suyunda haşlanmış kesme denilen erişte yatağında gelen, kuzu etli bir yemek. Yemeği en tepede soğan taçlandırıyor. Evlerde günlük hayatta sıklıkla yapılan bir yemek değil. Özel günlerde ve ağır misafirlerin yemekte olduğu zamanlarda sofraya geliyor.

Kuurdak

Kelime olarak “kızarmış” anlamına gelen kurdak, Kırgızistan’ın en eski ve geleneksel yemeklerinden biri. Genellikle koyun eti olmak üzere kırmızı et ve kuyruk yağının (Kazak versiyonunda karaciğer, böbrek, kalp gibi sakatatların da eklenerek) kavrulması ile yapılıyor. Üzerine halka soğan ve fırınlanmış patatesle servis ediliyor.

Kırgız Fajitası: Jarovnia

Kavurmanın, sebzelerle Meksika usulü fajita gibi özel pişirme tahtasında geleni. Bir anlamda buna Kırgız fajitası diyebiliriz.

Özel Günlerde At Eti Cılkı ve At Eti Sucuğu Kazı

Kırgızlar için tarih boyunca hem taşımacılıkta hem savunmada günlük hayatın kritik alanlarında yer alan atların önemi yadsınamaz. Tabi bu kültürde at etinin besin olarak da tüketiliyor olması gerçeği var. Elbette bu noktada önemli bir ayrımın da yapılması gerekiyor. At eti, hem sağlık açısından hem de Müslümanlık dini açısından insan tarafından yenilmesi uygun olan etlerden. Kırgızistan’da bu ete cılkı deniliyor. Hem Kırgızlar’ın bu ete ritüel bir anlam at fetmelerinden hem de oldukça pahalı bir et olduğundan sadece özel günlerde, düğün nişan gibi törenlerde “kazı” yani at eti sucuğu olarak veya etli yemeklerde sofraya geliyor. Yani anlayacağınız öyle pek sık tüketilen bir şey değil.

Kırgız Mutfağında Hamur İşleri

Çin mantısının kızkardeşi: Kazak mantısı

Aman gözünüzün önüne bildiğiniz tek kaşığa 40 mantı sığdırmanın makbül olduğu Kayseri mantısı gelmesin. Kazak mantısı için Çin mantısının Kazak versiyonu diyebiliriz. 5 katlı delikli bir özel pişirme kabında tıpkı Çin mantısı gibi buharda pişiriliyor ve tıpkı onun kadar da büyük oluyor. Tabi üzerinde bizdeki gibi yağlı bir sosu da olmuyor. Gerçekten de genelin damak zevkine uygun olabileceğini düşündüğümüz bir tat çünkü bileşenleri et ve hamur.

Kırgız ekmeği ve katmeri: Tokoç nan ve kattama

Tokoç, Kırgızistan’da yaygın olarak tüketilen, kömür ateşinde tandır fırınlarda pişen yuvarlak ve yassı bir ekmek türü. Özelliği ekmeğin yapısının milföy gibi kat kat oluşu. Kattama ise bizdeki katmerin lezzet ikizi. Altına, üstüne, arasına ne koyarsan koy yok gidiyor.

Lagman

Kazak spagettisi veya noodleı olarak kafanızda canlandırabileceğiniz bir çeşit makarna üzerine sotelenmiş dana eti ve taze sebzelerden oluşan bir karışım. Oldukça lezzetli ve doyurucu. Tam bir öğrenci yemeği!

Kırgız pilavı plov

Bildiğiniz pilavın Kırgız versiyonunda en öne çıkan özellikler, pilavın kuşbaşı etli, soğanlı, baharatlı, salçalı oluşu ve zaman zaman havuç ve aşkabak (Kırgızistan’da yaygın olarak yetiştirilen ve yaygın olarak hem yemeklerde hem de garnitür olarak yemeklerin yanında yenen bir kabak türü) gibi sebze türlerinin de işin içine giriyor oluşu.

Kırgız pişisi Borsok: Boorsok bizim pişi dediğimiz hamur kızartmasına benziyor. Hamur koyun yağında kızartılıyor. Dilerseniz sade dilerseniz şekerli tatlı olarak yiyorsunuz.

Oromo: Tipi bizdeki gül böreğine benzeyen oromo, et, havuç, soğan, aşkabak gibi sebzelerle doldurulmuş yufkalı yemek.

Samsı: Kırgız empanadası. İçinde et olan hamur işi.

Çak çak: Kızartılmış küçük küçük hamurların, ceviz ve balla karıştırılarak buzdolabında bekletilmesiyle yapılıyor.

Kırgız Mutfağında Süt ve Süt Ürünleri

Kırgızistan’ta çayırlar bu kadar gür, otlaklar bu kadar bol olunca haliyle buradaki büyükbaş hayvanların keyfine diyecek yok. Organik ve doğal koşullarda beslenen hayvanlar hem kaliteli hem de bol süt üretiyorlar. Kefir, kımız, ayran, yoğurt, kurul denilen lor peyniri, taze ve tuzsuz bir peynir türü olan bıştak, yine taze peynirlerden ecegey, tereyağı ve kaymak en çok üretilen süt ürünleri. Bunların yanında Kırgızistan’da çay sütlü de içiliyor.

Orta Asya’nın Milli İçeceği: Kımız

Ortaokul tarih derslerinden hatırlarsınız. Orta Asya Türkleri stereotip olarak at üstünde gezen, yurt denilen çadırlarda yaşayan ve mutlaka kımız denilen kısrak sütünü içen insanlar olarak çizilirdi. Atı ve yurdu anladık da kafalarda hep aynı soru nasıl bir şey acaba bu kımız? Kırgızların hatta tüm Moğollar, Özbekler, Kazaklar, Tatarlar gibi Orta Asya topluluklarının milli içeceği diyebileceğimiz kımız, temelde atın dişisi olan kısrak sütünden yapılan, fermante edilmiş bir süt ürünü. Oldukça ekşimtırak, bozuk ayran veya yoğurdu çağrıştıran, hafif alkollü bir tadı var. Bunun nedeni de göçebe yaşam şartlarında ve doğal koşullarda bozulmasını olabildiğince geciktirmek. En nihayetinde kımız bir süt ürünü ve eğer içinde alkol olmazsa buzdolapsız ortamda kısa sürede bozulabilecek bir yapıya sahip. Oldukça besleyici bir besin olan kımızın içindeki yüksek protein ve kalsiyum oranı ile kemik gelişiminde, enerji vermede, bağışıklık sistemini güçlendirmede, mide ve sindirim sorunlarına iyi gelmede vs. çok etkili olduğu biliniyor.

Peki Hangi Şehirde Nerede Yemeli?

Bişkek’te

Ir Kese: Kuurdak ve Beşparmak gibi Kırgız mutfağının en yöresel tatlarını deneyebileceğiniz bir cafe-restoran. Otantik bir atmosferi var. Akordeon ve kopuz eşliğinde folklorik canlı müzik de oluyor. Adres: 62, Orozbekova Cad. Tel: +996 (312) 97 95 55 Konum için tıklayın.

Supara Tesisleri: Supara Ethno Complex, Kırgız mutfağından belli başlı yemekleri tatmak için ideal yerlerden. Bişkek’in biraz dışındaki tesiste yörük çadırı atmosferi de var. Tel: 996 555 465 051 Web Sitesi: supara.kg/en Konum için tıklayın.

Celalabad’da

Muhammed Hacı Restoran diye bir yerde yedik ama daha sonra konumunu ne yazık ki bulamadık.

Özgen’de

Özgen’in pirinci endemik bir pirinç. İrtibat bilgilerini vereceğimiz aileden hem alışveriş yapabiliyor hem de sofralarına konuk olabiliyorsunuz. 1 kg pirinç 130 som. Mail: uito_kumarbek@mail.ru Tel: +996776615687 (Mels) +996778808059 (Kumar)

The post KIRGIZİSTAN’DA NE YENİR appeared first on Biz Evde Yokuz.

Bu yazımızda da Kırgızistan’ın vadettiği en güzel aktiviteleri sizin için listeledik. Klasik turist duraklarını içeren bir Kırgızistan’da Gezilecek Yerler yazımız var ama inanın gezilip görülecek yerler bu yazıda bahsedeceğimiz deneyimlerin yanında aşırı yavan kalıyor.

Kırgızistan turunuzu planlarken önerimiz bu deneyimleri önceliklendirmeniz çünkü açık ve net: Kırgızistan gez-gör turizminden çok macera turizmi ülkesi. 

♡ Ne demek?  Favorilerimizi ♡ ile işaretledik.

Kırgızistan Turu

Buradaki bir çok servisi CBT (Community Based Tourism) isimli bir kuruluşun verdiğini göreceksiniz. İsviçreli bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan CBT hem servis sağlayıcıların belli standartların olduğunu denetleyerek misafirlerin memnuniyetini arttırmayı hedefliyor (ama tuvalette sifon bulunması gibi temel şeylerden fazlasını beklemeyin), hem de yerel kalkınmayı sağlıyor. Aktiviteleri tek tek de ayarlıyorlar tur da yapıyorlar.

Ama bizim Kırgızistan turu için önereceğimiz harika birileri var: Ulukman! Kendisi Boğaziçi’nde okumuş, müthiş Türkçe konuşuyor ve bilgili bir insan. Ablasının da Türkiye’de bir turizm firması var. Kırgızistan’da da Türk misafirlere yönelik bir acente kurmuşlar. Her derdimizi çözdüler ve müthiş ağırladılar. Çok memnun kaldık. Tur ayarlamak için Kırgızistan’ı Keşfet sayfasından kendilerine yazabilirsiniz ya da +996 778158429’dan ulaşabilirsiniz.

5 Dolar Hediyeli eSIM İle Uygun Fiyatlı İnternet

Kırgızistan gezinizin büyük çoğunluğunu “Burada wifi var mıdır acaba ya?” diyerek geçirmek istemiyorsanız eğer size bir tavsiyemiz var! Roamless eSIM sayesinde kolaylıkla bu soruyu ortadan kaldırabilirsiniz. Üstelik son kullanma tarihlerinden, sabit paketlerden ve pahalı tarifelerden de sizi kurtarıyor. Tek yapmanız gereken telefonunuza yükleyip kullanacağınız GB kadar kredi yüklemeniz. Bütün süreç bu kadar. Ülke değiştirince de ekstra işlem yapmanıza gerek kalmıyor, hatta kalan bakiyeleriniz varsa onları da kullanmaya devam ediyorsunuz. Böylelikle boşa paranız gitmiyor.

Ayrıca 180’den fazla ülkede kullanılabilen Roamless’ın fiyatları muadillerine kıyasla daha da uygun. Bu duruma ek olarak “BIZEVDEYOKUZ” kodunu ücretsiz şekilde kullanarak 5 $’a tekabül eden krediyi kapabilir, gezinize cebinizi rahatlatarak başlayabilirsiniz. Kırgızistan’daki Roamless fırsatlarını incelemek için TIKLAYIN.

Kırgızistan’da Yapılacak En Güzel 26 Şey

1. Yurtlarda (Boz-Üylerde) Konaklayın  ♡

Yüzyıllardır göçebe yaşayan Kırgızlar, Soyvetler Birliği zamanında zorla yerleşik hayata geçirilseler de hala yazın yaygın olarak yaylaya çıkıyorlar. Yolda giderken, göz alabildiğine uzanan yemyeşil bayırların ortasında bembeyaz yalnız bir yurt ve çevresinde yüzlerce koyun ve at sürüsü görmeniz kuvvetle muhtemel. Kırgızistan maceranızın en unutamadığımız anları boz-üy denilen yurtlarda yani çadırlarda kalan ailelere konuk olmaktı. Kırgızistan’da Konaklama yazımızda detaylıca anlattık.

Bir iki gece bu yurtlarda konaklayıp, Kırgızların günlük rutinlerine, gelenek ve göreneklerine tanık olmak, onlar gibi güne başlamak, mutfaklarını deneyimlemek, aile içi dinamiklerine şahit olmak sizin için de paha biçilemez bir yaşam öğretisi olacaktır. Hepsini daha detaylı olarak Kırgızistan’da Yaşam ve Kırgız Gelenekleri yazımızda bulabilirsiniz.

İki türlü yurt deneyimleyebilirsiniz

1. Gerçek Yurtlar

İnsanların kendileri için kurdukları çadırlara konuk olabilirsiniz. En samimi, en otantik olanı bu olacaktır ama standartlarınızı düşürmeniz lazım, lakin ne banyo ne de tuvalet oluyor. Tuvalet ihtiyacı için dışarıda bir yere çukur kazıp etrafını ellerindeki imkanlarla kabin gibi örtüyolar. Herkes bir çadır altında yere serilen döşeklerde yatıyor.

İyi hoş, güzel fikir ama ben nereden bulacağım misafir olacak bir Kırgız ailesi? CBT (Community Based Tourism) ile iletişime geçtiğinizde tüm ayarlamaları onlar yapıyor siz sadece keyfini sürüyorsunuz. 

2. Turistik Yurtlar

Bunlar turist işletmesi olarak düşünülmüş yerler olduğundan içinde karyola, banyo – tuvalet oluyor. Şahsa tahsis edilmiş ya da yatakhane şeklinde olanları var. Aslında bungalowlardan oluşan yerine Kırgız çadırlarından oluşan bir otel gibi düşünebilirsiniz. Bununla birlikte Kırgızistan’da konaklama standartlarının alışık olduğunuzun her zaman altında çıkacağı konusunda bir uyarıda bulunalım.

Bu tip yurtlara bir internet araması ile kolayca ulaşabilirsiniz.

2. Bökönbayevo’da Kartallarla Avlanma  ♡

Kırgızlarda kartal gibi yırtıcı kuşlarla avcılık, aslında çok saygı duyulan bir meslek ve tarihi çok eski zamanlara dayanıyor. Çünkü Kırgızistan gibi geçimini ağırlıklı olarak hayvancılıkla sağlayan coğrafyalarda, insan üstü becerilere ve çevikliğe sahip hayvanlarla kurulan dinsel bağın ve onlara atfedilen kutsal nitelikler olması kaçınılmaz bir durum.
– “Bürküt” Kırgızca’da kartal demek. Bürkütler yani kartallar bürkütçüler tarafından daha yavruyken yakalanıp, evcilleştirilip avcılık için eğitiliyor.
–  “Taygan” tazı gibi bu coğrafyaya özgü bir cins Kırgız av köpeği.
– Bu geleneksel yöntemlerle avlanma sporuna da salburun deniyor. Elbette bu sporu yaparken de geleneksel yöntemler kullanılıyor ve etnik kıyafetler giyiliyor.

Nasıl deneyimleyebilirsiniz?

– Kendiniz tecrübe etmek istiyorsanız yapabileceğiniz en iyi şey bunu hayatı haline getirmiş dünya şampiyonu Almaz Akunov ile temasa geçmek. Kendisi turistlere böyle turlar düzenliyor. Kırgızistan’daki tüm geleneksel avlanma pratiklerini, kılık kıyafetinden araç gereçlere kadar hem Kırgızistan’da yaşatma, hem de tüm dünyaya tanıtma misyon edinmiş birisi ve aynı zamanda Kırgızistan Salburun Federasyonu başkanı.
– Ya da CBT’nin 2 günlük kartalla avlanma turu var.

İlgili Festivaller

– Özellikle başkent Bişkek’e 3 saat 45 dakika 271 kilometre mesafede olan Issık Gölü kıyısındaki Bökönbayevo’da her yıl Mayıs başında Salburun Festivali düzenleniyor.

3. Arslanbob’ta Atla Kayak Yapmaya Gidin

At üzerinde turlar Kırgızistan’da kışın kar üstünde bile hız kesmeden devam eden etkinliklerden. Elbette kar, atların yürüyebilme kabiliyetini kısıtlamayacak seviyedeyse. Emin olun 2,500 metre yüksekliğe at sırtında çıkıp oradan hiç ayak basılmamış tazelikteki toz kar üstünden boardla veya kayakla inmek klasik bir kayak merkezinde kayak tatili yapmaktan çok daha özel bir deneyim. Elbette kayılan mesafe profesyonel bir kayak merkezindeki pistler kadar uzun değil ama yine de bu otantik kayak tecrübesini yaşamaya değer.

Bu turlar özellikle Bişkek’e 700 kilometre, 11 saat 25 dakika mesafedeki Arslanbap’ta yapılıyor. Yine CBT ile iletişime geçtiğinizde size günübirlik veya 1 gün konaklamalı atlı tur + kayak / snowboard turu ayarlayabiliyorlar. Ücret iki kişi için kayak / snowboard kiralama, ulaşım, yemek, rehber dahil yaklaşık 120 Dolar civarında oluyor.

4. Issık Göl’de Trekking Yapın  ♡

5. Celalabad’daki Doğa Harikası Sarıçelek Gölü   ♡

Sarıçelek, Kırgızistan’ın Celalabad şehrine bağlı bir dağ gölü. Suyu tatlı ve berrak. Orta Asya’nın en derin 3. gölü olan gölün çevresinde boz üyler yani yurtlar ve ahşap kulübeler dışında hiçbir yapının bulunmadığı harika bir doğası var. Zaten göl UNESCO Biosphere Reserve programı kapsamında yer alıyor. Yani buradaki UNESCO tarafından bioçeşitlilik koruma altında ve bu demek oluyor ki bu göldeki ekonomik faaliyetler sadece sürdürülebilir esaslara göre yürütülebiliyor. Manzaraları ve endemik doğasıyla ülkenin en önemli gölü Issık Göl’ü bile sollayıp tüm ülkenin en güzel gölü olarak nam salmış.

Aktiviteler

Burada dalış yapılıyormuş ama nasıl yapılıyor biz de bulamadık.
CBT’nin Sarıçelek’i de kapsayan 3 günlük harika bir atlı veya trekking seçenekleriyle bir tur programı var.

Sarıçelek Gölü’ne Nasıl Gidilir?

Ya Talas Dağı’ndan geçen Kara-Suu geçtini arşınlamanız ya da 15 kilometre güneydeki Arkit köyünden geçiş yapmanız gerekiyor.
Arkit köyü başkent Bişkek’e arabayla 9 saat 492 kilometre, Osh’a 5,5 saat 264 kilometre mesafede. Burası için en uygun zaman Temmuz ve Ağustos.

Konaklama

Kamp kurmak göle yakın konaklamanın tek yolu. Eğer kamp malzemeniz yoksa Arkit köyünde veya Kara-Suu’da misafir olabileceğiniz evler var.

6. Tanrı Dağları’nda Atlı Safari Yapın  ♡

Göçebe bir toplum olan Kırgızlar’ın ülkesinde tıpkı onlar gibi günlük hayatın bir parçası olarak ata üzerinde yolculuk yapma deneyimi Kırgızistan’da yapılacaklar listemizin ilk üçüne girer. İddia ediyoruz Tanrı Dağları’nın eteklerinde, eşsiz dağ manzaralarından ve göllerden geçerek, yerel rehberler eşliğinde yapacağınız bir atlı safariyi hayatınız boyunca unutamayacaksınız.
– İster acemisi olun ister deneyimlisi olun fark etmiyor.
– Günübirlik turlar ya da birkaç günü kapsayan ekspedisyonlar var. Uzun turlar gece boz-uylarda (yurtlarda) konaklıyorlar. İki süper tecrübeyi birden ediniyorsunuz.
– Atla tura çıkmananın en meşhur olduğu yer Isıkgöl ama bir sürü yerde tur seçenekleri var.
– Zaten bu ülkede efsanevi manzaralar diğer ülkelerde olduğu gibi ülkenin belli bir bölgesinde kümelenmiş veya numunelik değil.

Ücretler

1 saat ata binmek 15 TL ama tabi günlük ya da haftalık turlar farklı ücretlendiriliyor.
2 kişi 3 günlük bir atlı tura gidecek olsa ücretler günlük 55 dolar civarında. Fiyata at, rehber, yurtlarda konaklama, yeme içme dahil. Yine CBT üzerinden ayarlayabilirsiniz. Tel: +996 708 201780 E-mail: cbtnetworks@gmail.com

7. Alay Vadisi

Alay Vadisi Kırgızistan’ın güneyinde, Alay ve Chon-Alay Dağları’nın arasındaki bölge. Vadinin yükseliğinin 3000 metre civarında olduğu söyleniyor. Dağ manzaraları muhteşem, ayrıca hiking yapmak için de harika bir yer. Hiking beni yorar, daha kolaya nasıl kaçarım derseniz Alay Vadisi’ni at üstünde veya günlük turlarla da keşfedebiliyorsunuz. Vadinin ana kısmı Kyzyl-Suu Nehri’nin havzası, vadinin iklimi oldukça kuru ve soğuk. Ama yazın giderseniz ince giyinip bol bol güneş kremi sürmeyi unutmayın deriz, çok yakıcı olabilir.

Yerel Yarışlar

Yazın gidiyorsanız her Pazar lokal insanların at yarışlarına katılabiliyorsunuz. Ayrıca orada özel yapılan kımızı da buradan satın alabilirsiniz. Bir gece geçirmeyi düşünürseniz ya çadır kuracaksınız ya da çobanların kaldıkları yere misafir olabilirsiniz. Vadi aynı zamanda birçok vahşi hayvanın da evi; bu yüzden tilki, ayı, dağ keçisi görme ihtimaliniz çok düşük sayılmaz.

Sary Tash, Osh, Murgab (Tacikistan) ve Kaşgar (Çin)’ın birleşim noktası ve aynı zamanda küçük bir köy, daha yukarılara çıkmak isterseniz yüksek ihtimalle buradan da geçeceksiniz. Oranın denizden yüksekliği de 3170 metre civarında. Normalde kalmanıza değecek bir yer değil ama buraların en yüksek noktası olan Kyzylart Dağ Geçidi’ne gitmeyi planlıyorsanız yüksek irtifaya alışmak için bir gece Sary Tash’de kalmak iyi bir fikir olabilir. Çünkü Kyzylart Dağ Geçidi’nin en yüksek noktası 4280 metre, insan vücudunun bir günde bu kadar yüksekliğe alışabilmesi kolay değil. Sary-Moghol da vadinin çevresindeki küçük köylerden biri, Lenin Zirvesi’ni izlemek için harika noktalardan biri.

8. Issık Gölü Turu Yapın

Dağlarla çevrili Issyk Kul yani Issık Göl, Peru ve Bolivya arasında sınır olan Titicaca Gölü’nün ardından dünyanın en büyük ikinci krater gölü. Issık, Türkçe’de ılık demek. Kışın eksileri görmeyen yazın da 20’li dereceleri gören bir göl burası. Gölün uzunluğu 180 eni 70 kilometre, ortalama derinliği ise 300 metre. Hem en az Marmara Denizi kadar büyük, hem de suyu tatlı. Adeta denize kıyısı olmayan ülkenin ılık ve tatlı sulu denizi gibi. Haliyle yazın Kırgızlar’ın Akdeniz’i de Ege’si de Issık Göl. 2001’den beri de UNESCO Man and Biosphere Reserve programı kapsamında koruma altında.

Elbette yüzyıllarca bölgeden geçenlere mola yeri olmuş bir yer ama burası ilk defa Sovyetler zamanında bir sayfiye yeri mantığıyla popülerleşmeye başlamış. Gölün kıyısında yazlık evler ve konaklama yerleri türemeye başlamış. Fakat Sovyet dönemi sonrası ülkenin boşalan diğer yerleri gibi burası da ölü sezonlar geçirmiş. Bugün ise yeniden eski canlılığına kavuşup yazın nice denizlerin kumsallarına taş çıkaracak güzellikteki sahilleriyle Kırgız halkına ve çevre ülkelerden gelen turistlere can simiti olmaya devam ediyor. Özellikle gölün Kuzey tarafındaki kıyı bölgeleri oteller açısından oldukça canlı. Buraya geldiğinizde mutlaka gölün etrafında mola vere vere bir göl turu yapın. Silk Road Explore firmasının gölün çevresinde 2 gün süren bir turu var. Daha kapsamlı bir tur isteyenlere yine CBT‘nin Song Kol (Son Göl) ve Issık Göl’ü bir arada turlatan atlı, otomobil ve trekking karışık turu var.

9. Kırgızistan’da Agroturizm

Celalabad’da tarlalarda veya alabalık çiftliklerinde çalışabilir, elma ve şeftali bahçelerinde lokal çiftçilere yardım edebilirsiniz. Agrotourism Kyrgyzstan adlı agro turizm oluşumunun web sitesinden çeşitli turları bulabilirsiniz. Hepsi sadece tarla bahçede çalışmakla kalmayıp, 360 derece deneyim olarak planlanmış programlara sahip. Her türlü hepsinde çevrede görülecek yerleri de görüyor, atlı tur deneyimi de, yurtlarda kalma deneyimi de, yerel lezzetleri tatma deneyimi de yaşıyorsunuz.

10. Keçe Yapımını Öğrenin

Temelde başta koyun, keçi ve deve olmak üzere memeli hayvanların kıllarının bir araya getirilip sıkıştırılmasıyla oluşturulan bir tekstil ürünü olan keçenin, Kırgızistan göçebe kültüründe inanılmaz önemli bir yeri var çünkü hem o güzelim boz uyların iç dekorasyonunundaki en önemli unsur keçe halılar yani Shyrdak ve Ala-kiyizlar hem de tüm yurtu karda kışta soğuktan koruyan asıl yalıtım maddesi keçe. Ne yazık ki sentetik malzemlerin ve fabrikasyon yöntemlerin yaygınlaşmasıyla hem geleneksel metodlarla keçe halılar yapanlar hem de bunu eski usül malzemelerle yapanlar iyice azalmış durumda. İlgilenenler için Ecotour ve CBT‘nin Kırgızistan köylerindeki küçük el işi atölyelerini gezmeli, göçebe yaşamın getirdiği karakteristiklere daha derinlemesine bakmalı kültür turları var.

11. Sovyetler’den Sonra Terk Edilmiş Hayalet Şehir Enilçek’i Görün

Issık Göl bölgesinde Çin sınırına yakın Enilçek, volfram, kalay, mobilden gibi metallerin maden rezervleri ile önemli bir yermiş. Sovyetler Birliği döneminde Sovyet ülkelerinden gençlerin gelip yerleştiği buradaki maden ocaklarında çalışıp hayatını kazandığı yerlerden biri olmuş ama Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra baş gösteren işsizlik nedeniyle git gide boşalmaya başlamış. Şimdi ise hepi topu 200 – 300 kişinin yaşadığı yaşadığı bir hayalet şehire dönüşmüş durumda. Bugün buraya geldiğinizde Sovyet döneminden kalma terk edilmiş apartmanları, okulları, hastaneleri, çocuk parklarını ve hava sahasını görebiliyorsunuz. Enilçek Karakol arası 138 kilometre 2 saat kadar. Visit Karakol adlı tur şirketinin bu bölge üzerine 4 günlük veya günübirlik olmak üzere kapsamlı turları var.

Issık Göl’e bağlı Akshyirak, Enilçek, Kara-Say, Karkara ve Echkilitash bölgeleriyle Naryn bölgesinde yer alan Korgon-Tash ve Kyndy bölgeleri Çin sınırına çok yakın olduğundan ne yazık ki iki ülke arasındaki diplomasi gereği elinizi kolunuzu sallayarak gezemediğiniz yerler. Bu nedenle önceden belirli izinlerin alınması gerekiyor. Pasaportunuzun ilk sayfasının bir kopyasını, bu bölgelerde kalacağınız süreyi ve sınır bölgesini ziyaret amacınızı açıklayan bir yazıyı kuruma gönderdiğinizde sizin adınıza sınır bölgesinden geçiş sorununu da ortadan kaldırıyorlar.

12. Bişkek’te Breakdance

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te breakdance oldukça popüler. Hatta burada sık sık breakdance battle denilen karşılıklı breakdance usulü atışmaya dayanan yarışma-showlar gerçekleşiyor. Bishkek’in en ünlü breakdance grupları Wake up ve Syndicate’in olduğu bi battle yakalarsanız mutlaka izlemeye gidin. Ayrıca dünyaca ünlü breakdance battle Red Bull BC One Central Asia Cypher’ın Kırgızistan ayağı olan Red Bull BC One Kyrgyzstan Cypher da Bişkek’te yapılıyor.

13. Lenin Peak

14. Ulusal At Oyunları’nı Yakalayın

Eğer Temmuz ayında Kırgızistan’daysanız geleneksel at üstünde oynanan oyunlar festivali olan Ulusal At Oyunları’nı yakalayın deriz. Kırgızların Milli oyunu Kökbörü yani keçi kaçırmaca, Kyz-Kuumai yani at üstünde kız kaçırma, bildiğiniz at yarışı Tyiyn-Enmei ve at üstünde güreş olarak düşünebileceğiniz Er-Enish gibi birçok geleneksel atlı sporu ve oyununu tek bir günde izleme fırsatı bulabilirsiniz. Üstüne de Kırgız mutfağının spesiyallerini tatmaca ve folklor showları.

Oyunlar her sene Temmuz ayı sonunda, ilki Çonğ-Alay’ın Sary-Mogol köyünde, ikincisi Koçkor’daki Song-Kol’un kuzeydoğu yakasındaki Batai-Aral Yurt kampında, üçüncüsü de Suusamyr’ın Kyzyl-Oi adlı köyünde olmak üzere 3 ayrı yerde gerçekleşiyor. CBT adlı turizm acentası tarafından organize edildiğinden tarihler yaklaştığı zaman bilet fiyatları, ulaşım, dilerseniz konaklama opsiyonları ve program akışı gibi detaylı bilgileri web sitelerinde açıklıyorlar.

15. Bir Kırgız Evine Misafir Olun  ♡

Bize sorarsanız bir ülkede konaklamanın en iyi yolu yerlilerin evine misafir olmak. Hem ekonomik açıdan çoğu zaman daha uygun oluyor; hem de ziyaret ettiğiniz şehirde insanların günlük hayatını, alışkanlıklarını, mutfaklarını gözlemleyebilmek için harika bir fırsat. Daha önce Küba’da da “Casa Particular” olarak geçen bu sistemi size anlatmıştık. Yine üstünden geçelim, çoğu zaman insanlar evlerinin odalarını bu yöntemle kiralıyor. Bize sorarsanız bir aile ile aynı evi paylaşmak hem farklı kültürlerle kaynaşmak, yeni insanlarla tanışmak demek, hem de ev yapımı harika yerel yemekleri tatmak için kaçırılmaz fırsat.  

Yurtlarda olduğu gibi CBT (Community Based Tourism) firması sizin için tüm ayarlamaları yapıyor.

16. Nevruz Kutlamalarına Katılıp Sümölöku Tadın

Her sene Nevruz zamanı yağ, filizlenmiş buğday, un ve suyun 12 saat pişirilmesiyle yapılan, yapımında görev alan ve tadına bakanların dileğinin gerçekleşeceği inancının olduğu bir Kırgız tatlısı.

Aslında buna tatlı demek zor çünkü içinde şeker yok. Şekerli tat, tamamen beyaz buğday köklerinin içindeki glikozun parçalanmasından geliyor. Oldukça zahmetli bir tarifi var. Buğday günler öncesinden kovalarda ıslatılıp filizlenmesi sağlanıyor, bir hafta sonunda beyaz beyaz uzayan buğday kökleri ezilerek suyu çıkarılıyor. Köklerin posası ve buğday suyu ayrılıyor ve kızgın yağda, un ve suyla kaynatma işlemi başlıyor. 4 saat bu şekilde kaynayan karışıma 4. saatin sonunda 41 adet ceviz ve yıkanmış taş atılıyor. Taşlar karışımın tabana yapışmasını engelliyor ceviz ise lezzet katıyor. Bu işlemden sonra karışım bir 8 saat kadar daha nöbetleşe olarak karıştırılıyor. 12 saatin sonunda demleme işlemi başlar. Nevruz günü dualarla kapak açılır ve herkese ikram edilir. Bereketi simgeleyen sümölökten yiyenler boşalan kaplarını kendilerince çeşitli gıda malzemeleri ile doldurup geri getirirler.

Nasıl ki bizdeki aşure sadece aşure ayında yapılıp konu komşuya dağıtılması gelenek olan bir tatlıysa, sümölök de Kırgızların sadece Nevruz zamanı yaptıkları bir tatlı. Her yıl 21 Mart‘taki kutlamalarda dev kazanlar içinde yapılıp dağıtılıyor.

17. Kırgız Düğününe Misafir Olun

Kırgız düğünleri de bizdeki geleneksel düğünler gibi oldukça ritüellere ve seramonilere dayalı, renkli görüntüler vadeden cinsten oluyor. 3 gün 3 gece süren düğün derneklerde özellikle en can alıcı kısım elbette kızı ailesinin evinden alma kısmı. Damat geleneksel öğelerle işlenmiş bir takım giyiyor kafasına da yünden yapılma bir kalpak takıyor. Ucunda yüzünü örten bir duvak olan koni biçimli bir takke takan gelin, geleneksel gelinliğini giyiyor. Tabi bu çok geleneksel Kırgız düğünlerinde hala geçerli olan bir şey. Artık çoğu düğünde batı tarzı gelinlik ve damatlıklar tercih ediliyor. Kızı evinden alma seramonisi sonrası gelin 3 gün damadın evinde kalıyor. Bir perde arkasında müstakbel geline eve gelen konu komşu akraba hediyeler getiriyor ve iyi dileklerini sunuyor. 3. günün gecesinde ise kuzu çevirmelerle, sazlı sözlü asıl eğlence başlıyor. Denk gelirseniz mutlaka böyle bir düğün seramonisine katılın.

18. Enteresan Festivaller

Kurak ve Terme Festivali

Kurak ve Terme Festivali, Celalabad’ın Kara Alma köyünde Ağustos ayında gerçekleştirilen bir kültürel etkinlik. Festivalin ana teması ulusal el sanatlarından olan “kurak” ve “terme” nin tanıtılması. Kırgızistan’da kurak, anneannelerimizin artan kumaşları değerlendirmek için yaptıkları el emeği patchwork işlerine, terme ise geleneksel elde dokuma kumaşlardan yapılan işlere verilen genel adlar. Tahmin edeceğiniz üzere ikisinde de desenler otantik göçebe kültürünün etkisini yansıtıyor. Festivale katıldığınızda kurak ve terme yapımı atölyeleri ve folklor gösterileri oluyor.

Av Kuşları Festivali (Birds of Prey Festival)

Her yıl Ağustos ayında, Bökönbayevo’da, Issık Göl’ün kuzey yakasında kalan Jaichy Yurt Camp bölgesinde gerçekleştirilen altın kartallarla avlanmanın gösterildiği kültür ve folklor festivali. Festivalde Kırgız geleneksel mutfağı ve el işleri de tanıtılıyor ve satışı yapılıyor.

19. Dünya Göçebe Oyunları

Tıpkı bizdeki Kırkpınar yağlı güreşleri veya at üsünde cirit atma oyunları gibi Kökbörü, Ordo ve Kız Kaçırma da geleneksel Kırgız oyunlarından. Yılın belirli zamanlarında belirli şehirlerde geleneksel olarak hala oynanıyorlar.

Kökbörü, Kırgızlar’ın milli oyunu. Polo gibi at üzerinde oynanan bir keçi yakalama oyunu diyebiliriz. Oyunun en güzel kısmı da kazanan tarafın keçiyi midesine indiriyor olması. Çuy, Talas ve Osh bölgelerinde, düğünlerde, törenlerde ve önemli günlerde hala yaşatılan bu oyunun ortaya çıkışı şöyle: Bir zamanlar Kırgızistan’nın bir köyünü kurtlar basar. Köydeki diğer hayvanlara saldıran kurtlardan kurtulmak için atlarına atlayan köylüler de bu kutları at üstünde püskürtürler. Daha sonra bunu bir oyuna dönüştürüp gelenekselleştirirler. Fakat bölgedeki kurt sayısı iyice azalınca, çareyi oyunu keçilerle, oğlaklarla devam ettirmekte bulurlar. Oyunun amacı, dörder kişiden oluşan 2 takımın, at üstünde, başı ve ayakları kesilmiş keçiyi rakibin elinden kapıp belirlenen yere götürmek. Bunu yaparken de elbette takım ruhu ve ekip olarak haraket etmek en kritik nokta.

Ordo ise bir aşık kemiği fırlatma oyunu. 7’şer kişilik iki grupla oynanan oyun aslında bir taktik savaşı. Yere çizilen daire içindeki iki grup, dairenin merkezine yerleştirilen 5 koyun aşığını kemiklerini inek aşığı ile bilardo oynar gibi vurmaya çalışıyor. En fazla kemiği çember dışına çıkarabilen grup kazanıyor. En önemlisi de kırmızıya boyanmış aşık kemiğini çember dışına çıkarmak.

Kız-Kuumai yani Kız Kaçırma da adından da anlaşıldığı üzere, at üzerinde kızı yakalama esasına dayanıyor. Bu oyunda hem kızı kaçıracak kişi ve hem de kız ata biniyor. Kız, kız kaçırandan 10 metre kadar geriden başlayıp dört nala ata biniyor. Bu sırada kızı kaçıran yerinde duruyor. Kız, kız kaçıranı geçtiği anda kız kaçıran da atına dört nala binmeye başlıyor. İkisi bitiş çizgisine kadar yarışmaya başlıyorlar. Eğer kız kaçıran kızı bitiş çizgisine ulaşmadan yakalayıp ondan bir öpücük koparabilirse yarıştan zaferle çıkmış oluyor. Olur ki yakalayamazsa, bu sefer kız kaçıranı kız kovalıyor. Tabi ufak bir farkla. Elinde kamçıyla!

Bu oyunları  festivalinde izleyin deriz. Şanslısınız hepsi seneye ayağınıza kadar geliyor çünkü normalde Kırgızistan’ın Çolpon Ata kentinin ev sahipliği yaptığı oyunlara 2018’de Türkiye ev sahipliği yapıyor. Ayrıca at üstünde oynanan tüm oyunları her sene ilki Çonğ-Alay’ın Sary-Mogol köyünde, ikincisi Koçkor’daki Song-Kol’un kuzeydoğu yakasındaki Batai-Aral Yurt kampında, üçüncüsü de Suusamyr’ın Kyzyl-Oi adlı köyünde olmak üzere 3 ayrı yerde gerçekleşen Ulusal At Oyunları’na denk gelip de izleyebilirsiniz.

20. Suusamyr ve Karakol’da Heli-Ski Fırsatı

Kırgızistan için “Orta Asya’nın Alpleri” deniliyor çünkü başta Pamir ve Tanrı Dağları olamk üzere Kırgızistan’ın neredeyse %90’ı kaplayan dağlık bölgelerden ve yüksek rakımlı yer şekillerinden oluşuyor. Bu ayrıcalıklı coğrafyası Kırgısiztan’ı kayakçıların rüyası yapıyor. Özellikle Suusamyr ve Karakol bölgelerinde Kasımdan Nisan’a karla örtülü olduğundan, Heli-skiing yani liftmiş, telesiyejmiş demeden helikopterle havadan bırakılarak dağdan kaya kaya indiğiniz kayak / snowboard turları çok popüler. Aynı şekilde kayak üzerinde yapılan trekking gibi düşünebileceğiniz cross-country kayak turları da bir diğer popüler etkinliklerden.

Silk Road Explore adlı firma, ister grup olun ister tek kişi, 1, 5, 6 ve 8 güne kadar çıkan paketlerle Suusamyr ve Karakol’da hizmet veriyor. Fakat önceden firmaya talep yapılması gerekiyor bu nedenle işinizi son dakikaya bırakmadan gelmeden önce tüm ayarlamaları yapın. Bir günde sadece 3-4 tekil kayakçı için servis verebiliyorlar fakat 12 kişiye kadar gruplar için dilediğiniz gün için ayarlama yapabiliyorsunuz. Yeter ki önceden haber verin. Günlük programda sabah 9.00’da alanda oluyor, 11.00 – 13.00 arası heli-ski yapıyor, 13.00 – 14.00 arası dağda öğle yemeği molası veriyor, 14.00 – 16.00 arası heli-ski’ye devam edip dönüşe geçiyorsunuz. Bizce benzersiz bir deneyim.

Elbette bu harika deneyim biraz tuzlu. Kişi başı ücret 499 Dolar. 5 günlük konaklama, yemek, Bişkek havaalanından ulaşım, heli-ski hizmetleri içinde fiyat 2.176 Dolar. 6 günlük paket 2917 Dolar ve 8 günlük paket ise 4190 Dolar. (2017 fiyatları)

21. At sucuğı deneyin

Daha önce de bahsettiğimiz gibi at, hem Kırgızlar için hem de Türkler için tarih boyunca hem ulaşımda, hem savunmada günlük hayatın kritik alanlarında yer alıyor. Buna atın etinden sütünden faydalanmak da dahil. Tam bu noktada altını çizmemiz gerekiyor ki sanılanın aksine at eti Kırgızistan’daki ismi ile “cılkı” hem sağlık açısından hem de Müslümanlık dini açısından insan tarafından tüketilmesi uygun olan etlerden. Kırgız evlerinde misafire olan saygıyı göstermenin en yaygın yollarından biri ona yemekte çuçuk ikram etmek.

At Kırgız kültüründe çok yüce ve değerli bir hayvan olduğu için sadece çok özel günlerde, düğün nişan gibi törenlerde misafirlere sunuluyor. Yani aslında günlük tüketilen bir şey değil. At genel olarak yağsız bir hayvan olduğu için eti çok aromatik değil. Dolayısı ile daha çok sucuk olarak tüketiliyor. Buna “kazı” veya “çuçuk” deniyor.

22. Kırgızistan’ın Milli Yemeği Beşparmak’ı Tadın  ♡

Her nasıl bir kebap Türk mutfağının demişbaşıysa, beşparmak yemeği de Kırgızlar için de öyle. Genellikle önemli misafirin olduğu özel günlerde yapılan bu yemeğin ismi de çatal bıçakla değil de beş parmakla yeniyor oluşundan geliyor. Yani kelimenin tam anlamıyla beş parmağınızla yemeğe girişiyorsunuz. Beşparmak, kuzu eti ve et suyunda haşlanmış kesme denilen erişteden oluşan bir hamurlu et yemeği. Servis edilirken, tabağın en altına haşlanmış erişteler üstüne de küçük küçük doğranmış kuzu eti ve soğan karışımı eklenir. Diğer Kırgız Yemekleri neler öğrenmek için Kırgız Yemekleri yazımıza tıklayın. Bir Kırgız evine konuk olarak veya bir Kırgız düğününe katılarak bu yemeği tadabilirsiniz.

23. Özgen Pirinci ve Özbek Pilavı

Genel olarak tüm Asya mutfaklarının ortak değeri nedir dersek hiç şüphesiz cevabımız pilav olurdu. Pilav, plov, polow, pulav, palov, palav, palaw… İsmine ne derseniz diyin, Asya coğrafyasının ortak nimeti, bereketli pirinçten her ülkenin kendi geleneksel mutfağına özgü türettiği türlü türlü pilav versiyonları var. Kırgızistan’ın her yerinde Özbek pilavı olarak da geçen bu etli sebzeli pilavdan bulabilirsiniz.

Ama özellikle Oş civarında yetişen ve Kırgıstan’a özgü endemik bir pirinç türü olan Özgen pirinci enteresan. Nerede, nasıl denersiniz Kırgızistan yazımızda.

24. Çin Mantısının Kardeşi Kazak Mantısını Deneyin ♡

Bu mantı Türkiye’deki gibi tek kaşığa 40 tane sığan Kayseri mantısı değil. Kazak mantısı Çin mantısı gibi değil 1 kaşığa 1 tabağa anca 4 tane sığan cinsten. 5 katlı delikli özel bir pişirme kabında buharda pişiriliyor ve sossuz olarak servis ediliyor. Hamur ve etin bu lezzetli birlikteliği insana yedikçe yedirtiyor. Kırgızistan’da ne yenir listenizde kesinlikle olsun. Kırgızistan’da neredeyse her restoranda bulabileceğiniz harika bir lezzet.

25. Karakol’da Dungan Yemeği Aşlanfu’yu Tadın

Aslen Çin’den göç etmiş Müslümanlar olan ve başta Kırgızistan olmak üzere Kazakistan ve Rusya’da yaşayan bir etnik grup olan Dungan’ların yemeği noodle bazlı Aşlanfu’yu denemelisiniz. 1877’de Çin’de başarısızlıkla sonuçlanan Dungan ayaklanması sonrası ülkeden kaçarak, Tanrı Dağları’nı aşarak, Kırgısiztan’ın Issık Gölü kıyısına kurulmuş Karakol bölgesine yerleşen Dunganlar dinlerini, kültürlerini ve elbette ki mutfaklarının da beraberlerinde getirmiş.

Destination Karakol adlı organizasyon, Karakol’daki kültürel deneyimlerden oluşan bir seçkide günübirlik bir tur sunuyor. Turun ücreti kişi başı 20 Dolar ve içinde bazı tarihi yerlerin gezilmesi, bir Dungan köyündeki eve konuk olup Aşlanfu ve Dungan mutfağından diğer lezzetleri tatmak da var. Tel:+996 558 508 808 Adres: 22, Gagarin Caddesi
Karakol 722200, Web Sitesi

26. Orta Asya’nın Milli İçeceği Kımız İçin

Ortaokul tarih derslerinde sıklıkla karşımıza çıkan kımız, Kırgızların hatta tüm Moğollar, Özbekler, Kazaklar, Tatarlar gibi Orta Asya topluluklarının milli içeceği. Yani bizdeki ayranın muhadili. Peki nedir bu kımız? Tam olarak kısrak sütünün fermante edilmiş hali. Bir nevi at sütü kefiri. Ekşimtırak, bozuk ayran veya yoğurdu çağrıştıran, hafif alkollü bir tadı olamsının yanında içindeki yüksek protein ve kalsiyum oranı ile oldukça besleyici bir besin. Kemik gelişiminden bağışıklık sistemini güçlendirmeye her türlü derde deva bir içecek. Tadı sizi tatmin etmese de şifa niyetine diyip fondipleyin. Kapalı şişedeki markaları kolaylıkla bakkallarda ve marketlerde bulabilirsiniz. Daha doğal ve hakiki bir kımız deneyimi için yukarıda bahsettiğimiz gibi Kırgızların evlerine konuk olabilirsiniz.

Daha kaçırmamanız gereken ne yiyecekler var, ne yiyecekler var… Öğrenmek için tıklayın:
 Kırgızistan’da Ne Yenir

The post KIRGIZİSTAN TURU – YAPILACAK EN GÜZEL 26 ŞEY appeared first on Biz Evde Yokuz.